Jun 1, 2011

Багавітава Песьня, трэйці ўзыход

Трэйці ўзыход

Ардж́уна прамовіў:
Калі вышэйшым ад чыну ты розум, Дж́ана̄рдана, лічыш,
чаму да жахлівага чыну мяне, Кеш́ава, ты схіляеш? |1|
Блытанай мовай нібыта зманваеш нібы мой розум,
адно скажы мне рашуча, чым дабра дасягну я. |2|

Сьвяты Багавіт прамовіў:
У сьвеце гэтым апора дваяка мной сьцьверджана даўна,
як зьлічбітаў йоґа знаньня і йоґа чыну йоґінаў. |3|
Не ад непачынаньня ўчынкаў дасягае муж волі ад чыну,
і не адрокам толькі да зьвяршэньня ён узыходзіць. |4|
Бо ніхто ніводнага мігу не стаіць, ня ўчыняючы чыну,
кожны змушан да чыну міжволі праз з пратворы ўзьніклыя кметы. |5|
Хто здолі чыну суняўшы, сядзіць і ўзгадвае мыслам
цэлі здоляў, самааблудны, вілаводным такі завецца. |6|
Мыслам здолі суняўшы, Ардж́уна, хто зьдзяйсьняе,
йоґу чыну здолямі чыну, узвышаецца той нязьвязны. |7|
Суняты чын ты чыні, бо вышэйшы чын ад нячыну,
нават жыўленьне цела ў цябе ня будзе бяз чыну. |8|
Ад чыну, што не для аброку, сьвет гэты зьвязаны чынам,
чын дзеля аброку, сын Кунті̄, дзейсьні ад зьвязку вольны. |9|
З аброкам нашчадкаў стварыўшы, спачатку мовіў Пан роду:
"Ім будзеце плёніцца, ён вам - абраканых жаданьняў карова. |10|
Ім баўце багоў, няхай і вас багі тыя бавяць,
адзін аднога баўленьнем дасягнеце вышняй даброці. |11|
Жаданых здаволяў дадуць вам багі, якіх бавяць аброкам,
Хто, не аддзячыўшы дарам, імі данае есьць, той злодзей". |12|
Хто астачу аброку зьядае, пазбавіцца ўсіх заганаў,
для сябе хто толькі гатуе, адну толькі гану зьядае. |13|
Зь ежы ўзбываюцца быты, з дажджу ўзбываецца ежа,
дождж узбывае з аброку, аброк узбываецца з чыну. |14|
Чын з брагман̣а ўзбытым ведай, зь нязгубнага ўзбыты брагман,
таму ўсюдырушны брагман у аброку заўжды ўсталяваны. |15|
Хто так закручонага кола кручэньня далей ня доўжыць,
зламысны, здаволя здоляў, дарэмна жыве ён, Па̄ртха. |16|
Які чалавек самашчасны, сабой спатолены, Па̄ртха,
які ў сабе радасьць знойдзе, ня мае належнага чыну. |17|
Для таго ніякага змыслу няма ні ў нячыне, ні ў чыне,
у такога ад іншых бытаў не залежыць змысел ніякі. |18|
Таму заўжды незалежны ўчынак належны дзейсьні,
хто чын незалежны дзейсьніць, вышняга той дасягае. |19|
Бо чынам дасяглі зьвяршэньня Дж́анака ды іншыя продкі,
на цэласьць зважаючы сьвету, толькі чыніць ты маеш. |20|
Як паводзіць сябе найлепшы, гэтаксама люд іншы чыніць,
які ён узор стварае, такі за ім сьвет пераймае. |21|
Няма, Па̄тха, ў трысьвеце чыну, які я ўчыніць павінен,
дасяжнага ці дасягнутага, але я існую ў чыне. |22|
Калі б я ня стаў напраўду існаваць у чыне нястомны,
маёй дарогай пайшлі бы, Па̄ртха, ўсе чыста людзі. |23|
Згінулі б гэтыя сьветы, калі я не чыніў бы чыну,
я зьмесіва творцам стаў бы і зьнішчыў бы ўсе стварэньні. |24|
Як ад чыну залежныя людзі няведныя, Бга̄рата, чыняць,
незалежны хай веднік чыніць, жадаючы цэласьці сьвету. |25|
Злом розуму хай ня творыць нязнаўцам, чынам зьвязаным,
няхай прымае ўсе чыны, веднік у дзеяньні едны. |26|
Праз кметы, што ўзьніклі з пратворы, ўсе чыста чыняцца чыны,
самападмануты язьняй - "я чыньнік" - так уважае. |27|
Але, Ардж́уна, тоества веднік падзелаў кметаў і чыну,
"кметы зьвяртаюцца ў кметах" - гэтак сябе не губляе. |28|
Каго тлумяць кметы пратворы, ад кметаў чыну залежных,
тых няведнікаў цэлага, глупых хай ня ўзрушыць цэлага знаўца. |29|
Мне ўсе ўчынкі свае суцэльна адрокшы самачуваньнем,
бесспадзеўны і безмаёмы, змагайся, палу пазбыты. |30|
Маю гэтую вечную думку людзі, якія зьдзяйсьняюць
веравітыя, збытыя злобы, вызваляюцца ўчынкамі нават. |31|
Але тыя, якія зламысна той думкі маёй ня ісьцяць,
іх аблудных ва ўсякім знаньні, як згіблых, нячуйных ведай. |32|
Знанавіты рушыць таксама падобна сваёй пратворы,
рушаць быты водле пратворы, што можа ўчыніць запынак? |33|
У цэлі ўсякае здолі сукрыты агіда і прага,
пад уладу іх рушыць ня мае, яны на яго там палююць. |34|
Звыкметная лепш свая дгарма ад чужой нават добра зьдзейснай,
лепш у дгарме сваёй памерці, небясьпечна чужая дгарма. |35|

Ардж́уна прамовіў:
Але чым прымушаны гэты зло чалавек зьдзяйсьняе,
не жадаючы нават, Ва̄ршн̣эйа, сілай нібы кіраваны? |36|

Сьвяты Багавіт прамовіў:
Пажада гэта, гнеў гэта, што з кметы кра́сы ўзьнікае,
мнагажэрны, мнагазлачынны, гэнага ворагам ведай. |37|
Як агонь ахутаны дымам, як відня пакрытая срэбрам,
як зародак балонай пакрыты, так ім усё гэта пакрыта. |38|
Пакрытае знаньне гэтым заўсёды варожым знаўцу,
што мае выяву пажады, ненажэрным агнём, сыне Кунті̄. |39|
Здолі, і мысел, і розум яго ўладарствам завуцца,
імі у зман ён уводзіць, целавітаў знаньне пакрыўшы. |40|
Спачатку суняўшы здолі, бык-нашчадак Бгараты,
разі гэта ліха, якое вызнаньне і знаньне нішчыць. |41|
Вышэйшымі клічуць здолі, мысел за здолі вышэйшы,
за мысел вышэйшы розум, ён той, хто вышэй за розум. |42|
Яго ўведаўшы вышнім за розум, сабой сябе ўмацаваўшы,
бі ворага, што цяжкасяжны прымае выяву пажады. |43|

ОМ ТАТ САТ
такі ў сьвятарных Багавітавых Песьнях, велічных упанішадах, брагма-ведзі, йоґа-наставе, у сумове сьвятога Кр̣шн̣ы і Ардж́уны трэйці ўзыход на імя "Йоґа чыну".

Пераклаў з санскрыту Міхась Баярын.