Apr 25, 2011

Бгаґавад-Ґі̄та̄, другі ўзыход, паслоўны пераклад


atha dvitīyo'dhyāyaḥ
Другі ўзыход

saṃjaya uvāca
taṃ tathā kṛpayāviṣṭam aśrupūrṇākulekṣaṇam
viṣīdantam idaṃ vākyam uvāca madhusūdanaḥ 2.1

saṃ-jayaḥ - Саньдж́айа uvāca - прамовіў:
2.1 taṃ - Яму, ā-kula- смутныя īkṣaṇam - вочы якога былі pūrṇa- поўныя aśru- сьлёзаў, tathā - так ā-viṣṭam пранікнёнаму kṛpayā - спагадай, жалем, vi-ṣīdantam - роспачнаму, idaṃ - гэты vākyam - сказ uvāca - мовіў madhu-sūdanaḥ - Мадгу-забойца (Кр̣шн̣а):

śrībhagavān uvāca
kutas tvā kaśmalam idaṃ viṣame samupasthitam
anāryajuṣṭam asvargyam akīrtikaram arjuna 2.2

śrī- Сьвяты, які ўсё асьвятляе (śrīṇāti), або да якога да ўсе горнуцца (śrayanti yam), якому ўсё пасьвячаецца (śrīyate) bhagavān - Багавіт, багаты (bhagaḥ yasya), поўны існага, чуйнага і шчаснага uvāca - прамовіў:
2.2 kutaḥ - Адкуль tvā - на цябе idaṃ - гэты kaśmalam - бруд vi-ṣame - у небясьпецы, у час рашэньня sam-upa-sthitam - напаў, juṣṭam - годны an-ārya- ня а̄рйа (таго, за якім варта рушыць), karam які ўчыняе a-kīrti- няславу, ганьбу, a-svargyam - які не вядзе да выраю, неба, arjuna - о Ясны (Ардж́уна).

klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitat tvayy upapadyate
kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha paraṃtapa 2.3

2.3 klaibyaṃ - У нямужнасьць mā sma gamaḥ - ня падай, pārtha - сын Пр̣тхі (Ардж́уна), na - ня etat - гэтае tvayi - цябе upapadyate - годна, варта, kṣudraṃ - нішчымную, нізкую daurbalyaṃ - немач, слабасьць hṛdaya- сэрца tyaktvā - адкінуўшы, ut tiṣṭha - узнож, паўстань paraṃ-tapa - які паліць ворагаў, Ворагаў пекла!

arjuna uvāca
kathaṃ bhīṣmam ahaṃ sāṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana
iṣubhiḥ prati yotsyāmi pūjārhāv arisūdana 2.4

arjunaḥ - Ардж́уна uvāca - прамовіў:
2.4 kathaṃ - Як ahaṃ - я bhīṣmam - Бгі̄шму droṇaṃ ca - і Дрон̣у (сваіх настаўнікаў), arhau - вартых pūjā- вялебы, пашаны, madhusūdana - о Мадгу-забойца, sāṅkhye - у змаганьні prati yotsyāmi - буду ў адказ разіць iṣubhiḥ - стрэламі, ari-sūdana - о ворага-згубца (Кр̣шн̣а)?

gurūn ahatvā hi mahānubhāvān śreyo bhoktuṃ bhaikṣyam apīha loke
hatvārthakāmāṃstu gurunihaiva bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān 2.5

2.5 śreyaḥ - Лепш a-hatvā - не забіўшы maha-anubhāvān - вялікашаноўных gurūn - настаўнікаў, bhoktuṃ - спажываць bhaikṣyam - жабраніну api - нават iha - тут, у гэтым loke - сьвеце, tu - чым hatvā - забіўшы iha eva - тут gurūn - настаўнікаў kāmān - прагных, аскомых artha- багацьця, bhuñjīya - я буду спажываць, есьці bhogān - асалоды, ежы, pradigdhān - запэцканыя rudhira- (іх) крывёю.

na caitad vidmaḥ kataran no garīyo yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ
yān eva hatvā na jijīviṣāmas te'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ 2.6

2.6 ca - І etad - гэтага na - ня vidmaḥ - ведаем мы, katarat - што (з двух) naḥ - нам garīyaḥ - пераважней, лепш, vā - ці yad - калі jayema - мы пераможам, vā - ці yadi - калі naḥ - нас jayeyuḥ - перамогуць, eva - бо te - тыя, hatvā - забіўшы yān - якіх, na jijīviṣāmaḥ - мы не пажадаем жыць, ava-sthitāḥ - стаяць pra-mukhe - перад намі, супраць нас, dhārtarāṣṭrāḥ - сыны Дгр̣тара̄шт̣ры.

kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ
yac chreyaḥ syān niścitaṃ brūhi tan me śiṣyastehaṃ śādhi māṃ tvāṃ prapannam 2.7

2.7 sva-bhāvaḥ - Сама-быцьцё якога upa-hata- паранена doṣa- заганай kārpaṇya- жалю, cetāḥ - чуваньне якога saṃ-mūḍha- сьляпое dharma- ў дгарме, праўдзе, pṛcchāmi - я пытаю tvāṃ - цябе, yat - што syāt - будзе śreyaḥ - лепей, niścitaṃ - рашуча, ясна brūhi - скажы me - мне tat - тое, ahaṃ - я te - твой śiṣyaḥ - вучань, śādhi - настаў, кіруй māṃ - мяне, pra-pannam - які дапаў tvāṃ - да цябе.

na hi prapaśyāmi mamāpanudyād yac chokam ucchoṣaṇam indriyāṇām
avāpya bhūmāv asapatnam ṛddhaṃ rājyaṃ surāṇām api cādhipatyam 2.8

2.8 hi - Бо na pra paśyāmi - я не прадбачу, што śokam - жаль, скруха mama - мой, yat - ucchoṣaṇam - які ссушае indriyāṇām - здолі, apa nudyād - зьнікне, ava āpya - набыўшы a-sapatnam - пазбытае ворагаў ṛddhaṃ - багатае rājyaṃ - княства, дзяржаву bhūmau - на зямлі api са - ці нават ādhipatyam - панаваньне, уладарства surāṇām - над багамі.

sañjaya uvāca
evam uktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ paraṃtapaḥ
na yotsya iti govindam uktvā tūṣṇīṃ babhūva ha 2.9

sañjayaḥ - Саньдж́айа uvāca - прамовіў:
2.9 evam - Так uktvā - сказаўшы hṛṣīkeśaṃ - пану Чуваньня (Кр̣шн̣у), guḍākeśaḥ - Пан сьнібы (Ардж́уна), paraṃ-tapaḥ - Ворагаў пекла, na yotsye - "Ня буду змагацца" iti - так uktvā - мовіўшы govindam - Збаўцу кароваў (Кр̣шн̣у), babhūva - стаўся tūṣṇīṃ - моўкны ha - тады.

tam uvāca hṛṣīkeśaḥ prahasann iva bhārata
senayor ubhayor madhye viṣīdantam idaṃ vacaḥ 2.10

2.10 tam - Яму uvāca - мовіў hṛṣīkeśaḥ - Пан чуваньня, iva - нібы pra-hasan - сьмеючыся, bhārata - о нашчадак Бгараты (Дгр̣тара̄шт̣ра), vi-ṣīdantam - роспачнаму,  madhye - паміж ubhayoḥ - абодвух senayoḥ - войскаў idaṃ - гэтае vacaḥ - слова:

śrībhagavān uvāca
aśocyān anvaśocas tvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase
gatāsūn agatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ 2.11

śrī- Сьвяты bhagavān - Багавіт uvāca - прамовіў:
2.11 a-śocyān - Ня вартым спагады tvaṃ - ты anu aśocas - ўспагадаў vādān ca - і словы pra-jñā- мудрасьці bhāṣase - кажаш, asūn - тым дух якіх gata- зыйшоў, мёртвым, asūn ca - і тым, дух якіх a-gata - не зыйшоў, жывым, na - не anu śocanti - спагадаюць paṇḍitāḥ - мудрыя.

na tv evāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ
na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayam ataḥ param 2.12

2.12 tu - Але eva - насамрэч, ahaṃ - я na - не na āsaṃ - ня быў, na - ня tvaṃ - ты, na - ня ime - гэтыя jana- люду adhipāḥ - паны, абаронцы, na ca - і не na - ня bhaviṣyāmaḥ - будзем vayam - мы sarve - ўсе param - пасьля ataḥ - гэтага.

dehino'smin yathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā
tathā dehāntaraprāptir dhīras tatra na muhyati 2.13

2.13 yathā - Як asmin - у гэтым dehe - целе dehinaḥ - целавіта, уладніка цела kaumāraṃ - маленства, yauvanaṃ - юнацтва, jarā - старасьць, tathā - так pra-āptiḥ набытак antara- іншага deha- цела, dhīraḥ - духовы, разумны tatra - там na - не muhyati - блукае, маніцца.

mātrāsparśās tu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ
āgamāpāyinonityās tāṃs titikṣasva bhārata 2.14

2.14 tu - Але sparśāḥ - дотыкі mātrā - тага-мераў (tanmātrā), абсягаў здоляў (гуку, дотыку, вобразу, смаку, паху), kaunteya - сыне Кунті̄ (Ардж́уна), dāḥ - даюць śīta- холад ūṣṇa- і сьпёку, sukha- асалоду duḥkha- і пакуту, a-nityās - нестаноўныя, мінучыя, āgama-apāyinaḥ - прыхода-зыходныя, яны ўзьнікаюць і зьнікаюць, titikṣasva - трывай tān - іх, bhārata - о нашчадак Бгараты (Ардж́уна).

yaṃ hi na vyathayanty ete puruṣaṃ puruṣarṣabha
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ somṛtatvāya kalpate 2.15

2.15 yaṃ - Якога puruṣaṃ - мужа, puruṣa-ṛṣabha - о чалавек, магутны як бык, ete - яны na - не vyathayanti - хістаюць, sama- такога самага, аднакага, роўнага sukhaṃ - да асалоды duḥkha- і пакуты, dhīraṃ - трывалага ці разумнага, saḥ - той amṛtatvāya - несьмяротнасьці kalpate - адпавядае, варты.

nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ
ubhayor api dṛṣṭo'ntas tv anayos tattvadarśibhiḥ 2.16

2.16 na - Не vidyate - бывае, няма bhāvaḥ - быцьцё, узьнікненьне a-sataḥ - няіснага, na - не vidyate - бывае, няма a-bhāvaḥ - небыцьцё, зьнікненьне sataḥ - існага, antaḥ - мяжа, канец anayoḥ - гэтых ubhayoḥ - абодвух dṛṣṭaḥ - відна, убачана, darśibhiḥ - зорцамі tattva- тоества (быту - існаму, нябыту - няіснаму).

avināśi tu tad viddhi yena sarvam idaṃ tatam
vināśam avyayasyāsya na kaścit kartum arhati 2.17

2.17 a-vināśi - Незьнішчальным tu - жа viddhi - ведай tad - таго, yena - кім tatam - прасьцягнута, працята idaṃ - гэта sarvam - ўсё, vi-nāśam - зьнішчэньне asya - яго a-vyayasya - нязьменнага na kaścit - ніхто ня arhati - здольны kartum - ўчыніць.

antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ
anāśinoprameyasya tasmād yudhyasva bhārata 2.18

2.18 antavantaḥ - Канцавітыя uktāḥ - называюцца ime - гэтыя dehāḥ - целы (тое, чым ацяты, абцягнуты дух) nityasya - вечнага śarīriṇaḥ - целавіта, уладніка цела, anāśinaḥ - нязгубнага, a-prameyasya - невымернага, tasmād - таму yudhyasva - змагайся, bhārata - о нашчадак Бгараты (Ардж́уна).

ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate 2.19

2.19 yaḥ - Хто vetti - ведае enaṃ - гэнага (целавіта) hantāraṃ - як забойцу, yaḥ ca - і хто manyate - мніць, лічыць enaṃ - гэнага hatam - забітым, ubhau - абодва tau - яны na vi jānītaḥ - не вызнаюць, не распазнаюць, не разумеюць, na - не hanti - забівае ayaṃ - ён, na - не hanyate - забіваецца.

na jāyate mriyate vā kadācin nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ
ajo nityaḥ śāśvatoyaṃ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre 2.20

2.20 na kadācin - ніколі не jāyate - нараджаецца vā - ці mriyate - памірае, ayaṃ - ён na - ня bhūtvā - быўшы, узьнікшы, bhūyaḥ - тым болей na - ня bhavitā - будзе бываць, узьнікаць, a-jaḥ - няроджаны, nityaḥ - станоўны, śāśvataḥ - вечны, заўсёдны purāṇaḥ - стары, адвечны ayaṃ - ён na - не hanyate - забіваецца hanyamāne - калі забіваецца śarīre - цела.

vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enam ajam avyayam
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam 2.21

2.21 yaḥ - Хто veda - ведае enam - гэнага, яго a-vināśinaṃ - нязгубнага, nityaṃ - станоўнага, вечнага, a-jam - ненараджанага, a-vyayam - нязьменнага, kathaṃ - як saḥ - той puruṣaḥ - чалавек, pārtha - о сын Пр̣тхі, hanti - можа забіць kaṃ - некага kam - ці некага ghātayati - змусіць забіць?

vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naroparāṇi
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇāni anyāni saṃyāti navāni dehī 2.22

2.20 yathā - Як naraḥ - чалавек, vi-hāya - зьняўшы, пакінуўшы vāsāṃsi - адзежы jīrṇāni - старыя, gṛhṇāti - бярэ, апранае navāni - новыя, a-parāṇi - іншыя, tathā - так śarīrāṇi - целы jīrṇāni - старыя vi-hāya - пакінуўшы, anyāni - у іншыя, navāni - новыя saṃ yāti - уваходзіць dehī - целавіт, уладнік цела.

nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ
na cainaṃ kledayanty āpo na śoṣayati mārutaḥ 2.23

2.23 na - Не chindanti - сякуць enaṃ - гэнага, яго śastrāṇi - зброі, na - ня dahati - паліць enaṃ - гэнага, яго pāvakaḥ - агонь, ачышчальнік, na ca - і ня kledayanti - мочаць enaṃ - гэнага, яго āpaḥ - воды, na - ня śoṣayati - сушыць mārutaḥ - вецер.

acchedyoyam adāhyoyam akledyośoṣya eva ca
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇur acaloyaṃ sanātanaḥ 2.24

2.24 a-cchedyaḥ - Нерасьсечны ayam - ён, a-dāhyaḥ - неапальны ayam - ён, a-kledyaḥ - непрамочны, a-śoṣyaḥ - няўсушны eva - сапраўды ca - таксама, nityaḥ - заўсёдны, sarvagataḥ - усюды-рушны, паўсюдны, sthāṇuḥ - сталы, станоўны, a-calaḥ - непарушны, ayaṃ - ён, sanātanaḥ - заўсёдны, вечны.

avyaktoyam acintyoyam avikaryoyam ucyate
tasmād evaṃ viditvainaṃ nānuśocitum arhasi 2.25

2.25 a-vyaktaḥ - Нявыяўны ayam - ён, a-cintyaḥ - нямысны ayam - ён, a-vikāryaḥ - неператворным ayam - ён ucyate - называецца, tasmād - таму evaṃ - так enaṃ - гэнага, яго viditvā - ўведаўшы, anu-śocitum - спагадаць na arhasi - ты ня маеш, не павінен.

atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam
tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitum arhasi 2.26

2.26 atha ca - Але калі нават manyase - ты лічыш enaṃ - гэнага, яго nitya-jātaṃ - насамрэч роджаным vā - ці nityaṃ - насамрэч mṛtam - памёрлым, api - нават tathā - тады, у такім разе, mahā-bāho - о дужарукі (Ардж́уна), evaṃ - так śocitum - спагадаць na arhasi - ты ня маеш.

jātasya hi dhruvo mṛtyur dhruvaṃ janma mṛtasya ca
tasmād aparihāryerthe na tvaṃ śocitum arhasi 2.27

2.27 hi - Бо dhruvaḥ - трывалая, немінучая mṛtyuḥ - сьмерць jātasya - ў роджанага, ca - і dhruvaṃ - трывалае, немінучае, нескасоўнае janma - раджэньне mṛtasya - памёрлага, tasmād - таму a-parihārye - пра неўнікнёную arthe - рэч tvaṃ - ты śocitum - гараваць na arhasi - ня маеш.

avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata
avyaktanidhanāny eva tatra kā paridevanā 2.28

2.28 a-vyakta-ādīni - невыяўна-пачатковыя (безвыяўныя ў пачатку), bhūtāni - быты, vyakta-madhyāni - выяўна-сэрэднія (выяўныя па сярэдзіне), bhārata - о нашчадак Бгараты (Ардж́уна), avyakta-nidhanāni - невыяна-выніковыя (невыяўныя ў выніку) eva - сапраўды, kā - якая tatra - у тым pari-devanā - жалоба?

āścaryavat paśyati kaścid enam āścaryavad vadati tathaiva cānyaḥ
āścaryavac cainam anyaḥ śṛṇoti śrutvāpy enaṃ veda na caiva kaścit 2.29

2.29 āścaryavat - Як цуд enam - гэнага, яго paśyati - бачыць kaḥ cid - нехта, āścaryavad - як пра цуд (пра яго) vadati - гаворыць tathā eva ca - таксама anyaḥ - іншы, ca - і āścaryavat - як пра цуд enam - пра гэнага, яго anyaḥ - іншы śṛṇoti - чуе, api - але нават śrutvā - пачуўшы, enaṃ - гэнага, яго na kaḥ cit - ніхто ня veda - ведае.

dehī nityam avadhyoyaṃ dehe sarvasya bhārata
tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitum arhasi 2.30

2.30 nityam - Заўжды a-vadhyaḥ - незабіўны ayaṃ - гэты dehī - целавіт, уладнік цела dehe - ў целе sarvasya - кожнага, bhārata - о нашчадак Бгараты, tasmāt - таму sarvāṇi - ўсім bhūtāni - бытам śocitum - спагаць tvaṃ - ты na arhasi - ня маеш, не павінен.

svadharmam api cāvekṣya na vikampitum arhasi
dharmyād dhi yuddhāc chreyonyat kṣatriyasya na vidyate 2.31

2.31 api - Таксама ava-īkṣya - зважаючы sva-- на сваю dharmam - дгарму, доўг, vi-kampitum - вагацца na arhasi - ты ня маеш, hi - бо anyat - іншага śreyaḥ - лепшага kṣatriyasya - для кшатрійа, ваяра yuddhāt - ад бітвы dharmyād - адпаведнай дгарме, за дгарму na - не vidyate - існуе.

yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāram apāvṛtam
sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhante yuddham īdṛśam 2.32

2.32 ca - І yadṛcchayā - як выдадкова upa-pannaṃ - спатканыя, apa-ā-vṛtam - адамкнутыя dvāram - дзьверы svarga- неба, выраю sukhinaḥ - шчасныя kṣatriyāḥ - кшатрійі, ваяры, pārtha - о сыне Пр̣тхі, labhante - прымаюць īdṛśam - такую, падобную yuddham - бітву.

atha cet tvam imaṃ dhārmyaṃ saṅgrāmaṃ na kariṣyasi
tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpam avāpsyasi 2.33

2.33 atha - Але cet - калі tvam - ты imaṃ - гэтую saṅgrāmaṃ - бітву dhārmyaṃ - адпаведную дгарме, праўдзе, доўгу na - ня kariṣyasi - ўчыніш, tataḥ - тады hitvā - пакінуўшы sva- сваю dharmaṃ - дгарму, доўг kīrtiṃ ca - і славу, ava āpsyasi - набудзеш pāpam - гану, грэх.

akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti tevyayām
saṃbhāvitasya cākīrtir maraṇād atiricyate 2.34

2.34 te - Пра тваю a-vyayām - нязьменную a-kīrtiṃ - няславу, ганьбу kathayiṣyanti - будуць распавядаць bhūtāni - быты, saṃ-bhāvitasya ca - а для годнага, паважанага a-kīrtir - няслава, ганьба maraṇād - над сьмерцю ati ricyate - пераважае.

bhayād raṇād uparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ
yeṣāṃ ca tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam 2.35

2.35 mahā-rathāḥ - Вялікалёсыя воі maṃsyante - будуць личыць tvāṃ - цябе upa-rataṃ - ухіліленым raṇād - ад бітвы bhayād - ад страху, ca - і yeṣāṃ - у вачах тых, якімі tvaṃ - ты bhūtvā - быў bahu-mataḥ - многа паважаны, yāsyasi - ты прыйдзеш lāghavam - да нікчэмнасьці, нязначнасьці.

avācyavādāṃśca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ
nindantas tava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim 2.36

2.36 ca - І tava - твае a-hitāḥ - ворагі vadiṣyanti - скажуць bahūn - многа a-vācya- нямоўных, агідных vādān - словаў, nindantaḥ - няславячы tava - тваю sāmarthyaṃ - здатнасьць, kim - што nu - сапраўды можа быць duḥkhataraṃ - пакутней, горш tataḥ - за гэта?

hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm
tasmād uttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ 2.37

2.37 vā - Або hataḥ - забіты, pra āpsyasi - дасягнеш svargaṃ - неба, vā - або jitvā - перамогшы, bhokṣyase - будзеш цешыцца, валодаць mahīm - зямлёю, tasmād - таму ut tiṣṭha - ўзнож, паўстань, kaunteya - сыне Кунті̄, yuddhāya - дзеля бітвы kṛta- зрабіўшы niścayaḥ - выбар.

sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau
tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpam avāpsyasi 2.38

2.38 kṛtvā - Зрабіўшы same - роўнымі, аднакімі sukha- асалоду duḥkhe - і пакуту, lābha-набытак a-lābhau - і ненабытак, страту, jaya- перамогу a-jayau - і неперамогу, паразу, tataḥ - таму, затым yujyasva - яднайся, зьбярыся yuddhāya - для бітвы, evaṃ - так na - не ava āpsyasi - набудзеш pāpam - гану, грэх.

eṣā te'bhihitā sāṅkhye buddhir yoge tv imāṃ śṛṇu
buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi 2.39

2.39 eṣā - Гэта te - табе abhi-hitā - было сказана buddhiḥ - разуменьне sāṅkhye - паводле Са̄н̇кхйі, tu - але śṛṇu - слухай imāṃ - яго (разуменьне) yoge - і паводле йоґі, yayā - якім buddhyā - разуменьнем yuktaḥ - зьяднаны, або узброены, pārtha - о сыне Пр̣тхі, pra hāsyasi - ты пакінеш bandhaṃ - вязьмо, зьвязак karma- чыну.

nehābhikramanāśosti pratyavāyo na vidyate
svalpam apy asya dharmasya trāyate mahato bhayāt 2.40

2.40 iha - Тут na asti - ня ёсьць, няма nāśaḥ - зьнікненьня abhi-krama- высілку, na vidyate - не існуе prati-ava-āyaḥ - адваротны вынік, api - нават su-alpam - крыху asya - той dharmasya - дгармы mahataḥ - ад вялікай bhayāt - небясьпекі, страху, пагрозы trāyate - бароніць, ратуе.

vyavasāyātmikā buddhir ekeha kurunandana
bahuśākhā hy anantāśca buddhayo'vyavasāyinām 2.41

2.41 iha - Тут ekā - адзіны vyavasāya-ātmikā - сама-рашучы buddhiḥ - розум, nandana - о нашчадак, або радасьць kuru- роду Куру, bahu-śākhāḥ - шматгалінныя an-antāḥ ca і бясконцыя buddhayaḥ - розумы a-vyavasāyinām - нерашучых.

yām imāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadanty avipaścitaḥ
vedavādaratāḥ pārtha nānyad astīti vādinaḥ 2.42

42. yām - Якую imāṃ - гэтую puṣpitāṃ - красавітую vācaṃ - мову pra vadanti - прамаўляюць a-vipaścitaḥ - нямудрыя, непразорныя, pārtha - о сыне Пр̣тхі, ratāḥ - здаволеныя vāda- словамі, выявай (ня змыслам) veda- ведаў, vādinaḥ - што кажуць iti - так: anyad - іншага нічога na asti - няма",

kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām
kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati 2.43

2.43 kāma- пажада, скома ātmānaḥ - сам, істасьць якіх, пажада-істыя, svarga- неба, вырай parāḥ - цэль якіх, прагныя неба, bahulāṃ - поўную vi-śeṣa- розных kriyā- (наказаў) абрадаў prati - для gatiṃ - дасягненьня bhoga- асалоды aiśvarya- і ўладарства, pradām - што дае phala- як плён karma- чыну janma- раджэньне,

bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate 2.44

2.44 tayā - тою apa-hṛta- скрадзена cetasām - чуваньне якіх, pra-saktānāṃ - што сочаць, шукаюць, залежаць ад bhoga- асалоды aiśvarya- і ўладарства, na vidhīyate - не даецца vyavasāya-ātmikā - сама-рашучы buddhiḥ - розум sam-ā-dhau - ў супадзеве, зьяднаньні (сябе і навышняга сябе).

traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna
nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān 2.45

2.45 traiguṇya- Трыкмецьце, быцьцё і чын трох кметаў, праяваў, якасьцяў пратворы - істы, красы і цемры) - vi-ṣayāḥ абсяг якіх, тыя, трыкмецьце-абсяжныя vedāḥ - веды, bhava - будзь, стань nis-traiguṇyaḥ - панадтрыкмтным, вольным ад трыкменьця, arjuna - о Ясны (Ардж́уна), nir-dvandvaḥ - пазбыты двойства, нядвойны, nitya- заўсёды, неадымна sattva- у ісьце sthaḥ - стойны ātmavān - самавіты, самаўладны nir- вольны yoga-kṣema- ад забясьпекі набытага.

yāvān artha udapāne sarvataḥsaṃplutodake
tāvān sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ 2.46

2.46 yāvān - які artha - змысел uda-pāne - у крыніцы, saṃ-pluta- у якую сплынае sarvataḥ- адусюль udake - вада, tāvān - гэтулькі sarveṣu - ўва ўсіх vedeṣu - Ведах brāhmaṇasya - для бра̄гман̣ы, знаўцы брагман̣а, vi-jānataḥ - які вызнае.

karmaṇy evādhikāras te mā phaleṣu kadācana
mā karmaphalahetur bhūr mā te saṅgostv akarmaṇi 2.47

2.47 te - Твая adhi-kāraḥ - ўлада eva - толькі karmaṇi - над чынам, mā kadā cana - і не (павінна быць) ніколі phaleṣu - над пладамі, плёнам (чыну), mā - хай ня bhūḥ - будзеш ты hetuḥ - тым, прычына якога phala- плод, плён karma- чыну, mā - хай ня astu - будзе te - у цябе saṃ-gaḥ - прывязку a-karmaṇi - да нячыну.

yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya
siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate 2.48

2.48 sthaḥ - Стойны yoga- ў йоґе karmāṇi - ўчынкі kuru - чыні, tyaktvā - пакінуўшы saṅgaṃ - зьвязак, dhanaṃjaya - Скарба-зваёўнік (Ардж́уна), bhūtvā - стаўшы samaḥ - аднакім siddhi- да дасягу, спору a-siddhyoḥ - і не-дасягу, няўдачы, samatvaṃ - аднакасьць, роўнасьць, таясамасьць ucyate - завецца yogaḥ - йоґай, еднасьцю.

dūreṇa hy avaraṃ karma buddhiyogād dhanañjaya
buddhau śaraṇam anviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ 2.49

2.49 hi - Бо karma - чын dūreṇa - далёка avaraṃ - ніжэй yogād - ад йоґі, еднасьці buddhi - розуму, dhanañjaya - о Скарба-заваёўніку, anu iccha - шукай śaraṇam - апірышча, аснову, прытулак buddhau - ў розуме, kṛpaṇāḥ - вартыя жалю тыя, phala- плён hetavaḥ - для якіх прычына.

buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte
tasmād yogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam 2.50

2.50 yuktaḥ - Едны, задзіночаны, buddhi- розумам jahāti - пакідае iha - тут sukṛta- і дабрычын, duṣkṛte - і злачын, tasmād - таму yogāya - дзеля йоґі, еднасьці yujyasva - злучыся, зьбярыся, yogaḥ - йоґа, еднасьць kauśalam - умеласьць karmasu - у чынах.

karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ
janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchhanty anāmayam 2.51

2.51 phalaṃ - плод, плён, jaṃ - што раджаецца, узьнікае karma- з чыну, tyaktvā - пакінуўшы, manīṣiṇaḥ - мудрыя, yuktāḥ - едныя, адзіныя buddhi- розумам, vi-nir-muktāḥ - цалкам вольныя bandha- ад вязьмаў janma- нараджэньня, gacchhantі - ідуць, рушаць padaṃ - у месца, край an-āmayam - беспакутны.


yadā te mohakalilaṃ buddhir vyatitariṣyati
tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca 2.52

2.52 yadā - Калі te - твой buddhiḥ - розум vi ati tariṣyati - перасячэ, пройдзе kalilaṃ - гушчар moha- маны, аблуды, tadā - тады gantāsi - ты прыйдзеш nirvedaṃ - да зьведнасьці, ужо вядомасьці śrotavyasya - да вартага слыху śrutasya ca - і чутага.

śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā
samādhāv acalā buddhis tadā yogam avāpsyasi 2.53

2.53 yadā - Калі, vi-prati-pannā - незалежны śruti- ад слушы, выявы ведаў, te - твой niś-calā - непарушны buddhiḥ - розум a-calā - трывалы, нязрушны sthāsyati - стане sam-ā-dhau - у супадзеве, зьяднаньні, tadā - тады ava āpsyasi - ты дасягнеш yogam - йоґі.

arjuna uvāca
sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kim āsīta vrajeta kim 2.54

arjuna - Ардж́уна uvāca - прамовіў
2.54 kā - Якая bhāṣā - гаворка, апісаньне pra-jñasya - таго, чыё празнаньне, тое, што перад знаньнем, або тое, чым празнаюць, знаюць наскрозь, розум sthita- сталае, стойкае, sthasya - стойнага sam-ā-dhi- ў супадзеве, зьяднаньні, keśava - о Кеш́ава (Кр̣шн̣а)? dhīḥ - дух, розум якога sthita- сталы, стойкі kiṃ - ці pra bhāṣeta - мае мовіць, kim - ці āsīta - мае сядзець, kim - ці vrajeta - мае рушыць?

śrībhagavān uvāca
prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha manogatān
ātmany evātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñas tadocyate 2.55

śrī- Сьвяты bhagavān - Багавіт uvāca - прамовіў
2.55 yadā - Калі, pārtha - сын Пр̣тхі, prajahāti - ён пакідае sarvān - ўсе kāmān - жаданьні, gatān - што уваходзяць manas- у мысел, ātmani - у сабе eva - толькі ātmanā - сабой tuṣṭaḥ - рады, здаволены, tadā - тады ucyate - ён завецца prajñaḥ - тым, чыё празнаньне, розум sthita- стала, стойкае.

duḥkheṣv anudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ
vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīr munir ucyate 2.56

2.56 manāḥ - Мысел якога an-ud-vigna- ня ўзрушаны duḥkheṣu - у пакутах, sukheṣu - у асалодах vigata- які пазбыты spṛhaḥ - прагі, vi-ita- збыты, вольны rāga- ад палу, жарсьці, bhaya- страху krodhaḥ - і гневу, muniḥ - маўчар, муні розум ucyate - завецца sthita- тым, у каго стойкі, сталы dhīḥ - дух, розум.

yaḥ sarvatrānabhisnehas tattat prāpya śubhāśubham
nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.57

2.57 yaḥ - Які sarvatra- паўсюль, да ўсяго an-abhi-snehaḥ - непрыцяжны, pra-āpya - атрымаўшы tat-tat- тое ці іншае, нешта śubha- прыемнае a-śubham - ці непрыемнае, na abhi nandati - не весяліцца na dveṣṭi - і не злуецца, tasya - таго pra-jñā - празнаньне, розум prati-ṣṭhitā - усталявана, супрацьстойна.

yadā saṃharate cāyaṃ kūrmoṅgānīva sarvaśaḥ
indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.58

2.58 ca - І yadā - калі ayaṃ - ён sarvaśaḥ - адусюль saṃ harate - убірае, iva - як kūrmaḥ - чарапаха aṅgānī - канцавіны, indriyāṇi - здолі, здольнасьці знаньня (слых, дотык, зрок, нюх, смак) arthebhyaḥ - ад цэляў, абсягаў īndriya- здоляў, pra-jñā - празнаньне tasya - яго pratiṣṭhitā - ўсталявана, супрацьстойна.

viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ
rasavarjaṃ rasopy asya paraṃ dṛṣṭvā nivartate 2.59

2.59 vi-ṣayāḥ - абсягі, рэчы, varjaṃ - але ня rasa- (іх) смак, vi ni vartante - зьнікаюць dehinaḥ - у целавіта, уладніка цела, nir-āhārasya - які адмаўляецца ад асалодаў, api - але нават rasaḥ - смак ni vartate - зьнікае asya - ў яго, dṛṣṭvā - убачыўшы paraṃ - вышняе, вышэйшае.

yatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ
indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ 2.60

2.60 hi - Бо api - Нават vipaścitaḥ - у разумнага yatataḥ - намагарнага, стараннага vi-paścitaḥ - празорнага, мудрага puruṣasya - чалавека, kaunteya - сын Кунті̄, pramāthīni - вірлівыя, рухавыя indriyāṇi - здолі prasabhaṃ - сілай haranti - зносяць manaḥ - мысел.

tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ
vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.61

2.61 tāni - Іх sarvāṇi - усе saṃ-yamya - суняўшы, стрымаўшы yuktaḥ - едны, адзіны, āsīta - хай сядзіць, ісьніць mat-paraḥ - да мяне нацэлены, hi - бо yasya - ў каго vaśe - пад уладай indriyāṇi - здолі, pra-jñā - празнаньне tasya - таго prati-ṣṭhitā - ўсталявана.

dhyāyato viṣayān puṃsaḥ saṅgas teṣūpajāyate
saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmāt krodhobhijāyate 2.62

2.62 puṃsaḥ - У мужа, чалавека, dhyāyataḥ - які думае viṣayān - пра абсягі, teṣu - да іх upa jāyate - узьнікае saṅgaḥ - прывязь, saṅgāt - ад прывязку saṃ jāyate - ўзьнікае kāmaḥ - пажада, скома, kāmāt - ад пажады abhi jāyate - ўзьнікае krodhaḥ - гнеў.

krodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohāt smṛtivibhramaḥ
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśāt praṇaśyati 2.63

2.63 krodhād - Ад гневу bhavati - ўзьнікае saṃ-mohaḥ - зман, saṃ-mohāt - ад зману - vi-bhramaḥ - блуканьне smṛti- памяці, bhraṃśād - ад страты smṛti- памяці - nāśaḥ - згуба buddhi- розуму, nāśāt - ад страты buddhi- розуму pra ṇaśyati - сам ён гіне.

rāgadveṣavimuktais tu viṣayān indriyaiścaran
ātmavaśyair vidheyātmā prasādam adhigacchati 2.64

2.64 caran - Хто рушыць, ўспрымае vi-ṣayān - абсягі ātma- сабе vaśyaiḥ - падуладнымі indriyaiḥ - здолямі, vi-muktaiḥ - вольнымі rāga- ад страсьці dveṣa- і агіды, самапраўны, pra-sādam - у супакой adhi gacchati - той узыходзіць.

prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānir asyopajāyate
prasannacetaso hy āśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate 2.65

2.65 pra-sāde - У супакоі asya - ў яго upa jāyate - настае sarva- ўсіх duḥkhānāṃ - пакутаў hāniḥ - зьнікненьне, hi - бо cetasaḥ - ў таго, чыё чуваньне pra-sanna- супакоена, āśu - хутка pari ava tiṣṭhate - ўсталёўваецца buddhiḥ - розум.

nāsti buddhir ayuktasya na cāyuktasya bhāvanā
na cābhāvayataḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham 2.66.

2.66 na asti - Няма buddhiḥ - розуму a-yuktasya - ў няеднага, неадзінага, na ca - і няма a-yuktasya - ў неадзінага bhāvanā - баўленьня, здольнасьці быцьцявіць, прычыняць быцьцё, творчасьці, уяўленьня, ca - і a-bhāvayataḥ - у нятворчага na - няма śāntiḥ - спакою, міру, kutaḥ - адкуль a-śāntasya - у неспакойнага sukham - шчасьце?

indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate
tad asya harati prajñāṃ vāyur nāvam ivāmbhasi 2.67

2.67 yat - чый manaḥ - мысел anu vidhīyate - падначальваецца caratāṃ - рухавітым, рухавым indriyāṇāṃ - здолям, asya - у таго tad - ён harati - зносіць, забірае pra-jñāṃ - празнаньне, iva - як vāyuḥ - вецер nāvam - човен ambhasi - па плыні, вадзе.

tasmād yasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ
indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.68

2.68 tasmād - Таму, mahābāho - о дужарукі (Ардж́уна), yasya - у каго ni-gṛhītāni - адцягнуты sarvaśaḥ - цалкам indriyāṇi - здолі arthebhyaḥ - ад цэляў indriya- здоляў, prajñā - празнаньне tasya - таго pratiṣṭhitā - ўсталявана, супрацьстойна.

yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī
yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ 2.69

2.69 yā - Што niśā - ноч bhūtānāṃ - для sarva- ўсіх bhūtānāṃ - бытаў, tasyāṃ - у тым jāgarti - чувае, чуйнуе saṃyamī - суемны, самаўладны, самастрымны, yasyāṃ - у чым jāgrati - чуваюць, чуйнуюць bhūtāni - быты, sā - тое niśā - ноч paśyataḥ - для відушчага muneḥ - моўкніка.

āpūryamāṇam acalapratiṣṭhaṃ samudram āpaḥ praviśanti yadvat
tadvat kāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntim āpnoti na kāmakāmī 2.70

2.70 yadvat - Як āpūryamāṇam - якое поўніцца, поўнае, acala-pratiṣṭhaṃ - нязрушна-асноўнае sam-udram - мора, акіян pra viśanti - ўваходзяць āpaḥ - воды, tadvat - так sarve - усе kāmāḥ - жаданьні yaṃ - ў каго pra viśanti - ўваходзяць, saḥ - той āpnoti - дасягае, набывае śāntim - спакой, na - ня kāmī - той, хто жадае kāma- жаданьні.

vihāya kāmān yaḥ sarvān pumāṃścarati niḥspṛhaḥ
nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāntim adhigacchhati 2.71

2.71 yaḥ - Які pumān - муж, vi-hāya - пакінуўшы sarvān - ўсе kāmān - жаданьні, carati - дзеіць, рушыць, niḥ-spṛhaḥ - пазбыты прагі, nir-mamaḥ - спабыты мніва "маё" nirahaṃkāraḥ - спабыты язьні, я-мніва мніва "я", язьні (слова паходзіць ад "азъ">"язь">"я"), saḥ - той śāntim - у спакой adhi gacchhati - узыходзіць.

eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati
sthitvāsyām antakālepi brahmanirvāṇam ṛcchati 2.72

2.72 eṣā - гэта sthitiḥ - стан brāhmī - брагман̣а, адпаведны брагман̣у, pārtha - о сыне Пр̣тхі, enāṃ - гэнага, яго pra-āpya - дасягшы, na - больш не vi muhyati - бывае ў змане, маніцца, sthitvā - стаўшы asyām - ў ім api - нават kāle - у часе anta- скону, nir-vāṇam - у неруш brahma- брагман̣а ṛcchati - рушыць.

OM tat sad
iti śrīmad-bhagavad-gītāsūpaniṣatsu brahma-vidyāyāṃ yoga-śāstre śrī kṛṣṇārjuna-saṃvāde sāṅkhya-yogo nāma dvitīyo'dhyāyaḥ

ОМ ТАТ САТ
такі ў сьвятарных Багавітавых Песьнях, велічных упанішадах, брагма-ведзі, йоґа-наставе, у сумове сьвятога Кр̣шн̣ы і Ардж́уны другі ўзыход на імя "Са̄н̇кхйа-йоґа".

Пераклаў з санскрыту Міхась Баярын.

Apr 22, 2011

Багавітава Песьня, другі ўзыход

Другі ўзыход

Саньдж́айа прамовіў:
Яму, пранікнёнаму жалем, з вачыма поўнымі сьлёзаў,
скрушнаму, слова такое мовіў Мадгу-забойца: |1|

Сьвяты Багавіт прамовіў:
Адкуль у табе бруд 
гэты узьнік у час вырашэньня,
ня годны а̄рйа, ганебны, не адпаведны небу. |2|
У немуж ня падай, Па̄ртха, ня гэта табе ўласьціва,
узнож, ад сэрца нямогу адрынуўшы, ворагаў пекла! |3|

Ардж́уна прамовіў:
Як у змаганьні Бгі̄шму і Дрон̣у, Мадгу-забойца,
стрэламі 
чэсьці вартых разіцьму, ворага-згубца? |4|
Не забіўшы настаўнікаў, многавялебных,
     
лепей жыць жабрацтвам у гэтым сьвеце,
чым забіўшы настаўнікаў, нават аскомых ,
     есьці ежу, палітую іхнай крывёю . |5|
І ня ведаем мы, што нам лепей будзе,
    калі мы пераможам, ці нас перамогуць,
бо забіўшы 
якіх, мы жыць не захочам,
     перад намі стаяць, сыны Дгр̣тара̄шт̣ры. |6|
Быцьцё маё ранена ганаю жалю,
     заблытаны ў дгарме чуваньнем, пытаю,
што будзе лепей, скажы мне ясна,
    я твой вучань, вучы, я табе давяраю. |7|
Бо я не прадбачу, што 
можа зьнікнуць,
     жаль мой гэты, што здолі ссушае,
нават набыўшы бязьмежную ўладу,
    над усёй зямлёй або над багамі. |8|
 

Саньдж́айа прамовіў:
Так мовіўшы Пану чуваньня, Пан сьніва, ворагаў пекла,
"Ня буду біцца" - сказаўшы Збаўцу кароваў, стаў моўкны. |9|
Яму, скрушнаму, Пан чуваньня, бы сьмеючыся, Бга̄рата,
пасярэдзіне між двух войскаў, прамовіў такое слова: |10|
Спагадаеш ня вартым спагады і словы мудрасьці кажаш,
але ні жывым, ні мёртвым, мудрыя не спагадаюць. |11|
 
Ніколі ні я не ня быў, ні ты й гэтыя люду панове,
і не ня будзем напраўду ўсе мы пасьля таксама. |12|
Целавіту ў гэтым як целе маленства, юнацтва, старасьць,
гэтак іншага цела набытак, разумны тут не блукае. |13|
Дотык абсягаў прыносіць жар, холад, уцеху, пакуту,
узьнікшы, мінучыя зьнікнуць, трывай іх, нашчадак Бгараты. |14|
Каго яны не хістаюць, трывалага, бык-чалавеча,
аднакага ў шчасьці й пакуце, той несьмяротнасьці варты. |15|
Няіснае быць ня можа, што існа, ня быць ня можа.
мяжа 
іх абоіх відна тым, што тоествы бачаць. |16|
Нязгубным ведай таго, якім усё гэта працята,
яго нязьменнага згнібу ніхто прычыніць ня здольны. |17|
Канцавітымі целы завуцца целавіта, званага 
вечным,
што незьмерны і незьнікомы, таму змагайся, Бга̄рата. |18|
Хто лічыць яго зайбоцам і хто лічыць яго забітым,
не вызнаюць абодвы - не забіты ён, не забівае. |19|
Ня родзіцца, не памірае 
ніколі,
     ён не ўзьнікаўшы, болей не ўзьнікне.
Станоўны, няроджаны, вечны, выточны,
    не забіваецца ў целе забітым. |20|
Хто яго знае нязьнікным, нязьменным, няроджаным, вечным,
як чалавек той, Па̄ртха, заб'е ці забіць прымусіць? |21|
Як зьняўшы адзежы старыя,
    новыя іншыя муж апранае,
так пакінуўшы целы старыя,
     целавіт у другія новыя ўходзіць. |22|
Яго не расьсякае зброя, яго полымя ня апаляе,
ня мочыць яго вада, вецер яго ня сушыць. |23|
Нерасьсечны ён, неапальны, няўсушны ён, непрамочны,
вечны, паўсюдны, станоўны, заўсёдны ён, непарушны. |24|
Невыяўны ён і нямысны, яго невытворным лічаць,
таму так яго спазнаўшы, ты яму спагадаць ня маеш. |25|
Але калі ты нараджальным лічыш яго ці ўміручым,
нават тады, дужарукі, ты так спагадаць ня маеш. |26|
Бо роджаным сьмерць трывала, трывала раджэньне мёртвым,
таму пра няўнікную справу ты гараваць ня маеш. |27|
Невыяўны бытаў 
пачатак, сярэдзіна іх выяўна,
зноў невыяўны іх вынік, якое тут гора, Бга̄рата? |28|
Як на цуд на яго пазірае нехта,
    як пра цуд пра яго нехта іншы мовіць,
як пра цуд пра яго нехта іншы чуе,
    і нават пачуўшы, ніводны ня ўведаў. |29|
Целавіт незабіўны гэты ў кожнага целе заўсёды,
таму ўсім бытам, Бга̄рата, ты спагадаць ня маеш. |30|
Узважыўшы ўласную дгарму, ты таксама вагацца ня маеш,
бо лепей ад бітвы за дгарму нішто ваяру не бывае. |31|
Як выпадкова спатканыя адкрытыя выраю дзьверы,
шчасныя кшатрійі, Па̄ртха, бітву такую прымаюць. |32|
Адылі, калі ты за дгарму гэтае бітвы ня ўчыніш,
тады сваю дгарму і славу, згубіўшы, сябе заганіш. |33|
Пра тваю непапраўную ганьбу распавядацьмуць быты;
тым жа, хто годнасьць мае, сьмерць за ганьбу прыемней. |34|
Што ты ўнікнуў бою ад страху, будуць думаць вялікія воі;
для тых, кім быў паважаны высока, ты нізкім станеш. |35|
Многа агідных словаў казаць твае ворагі будуць,
ганячы годнасьць тваю, што можа быць горшым за гэта? |36|
Ці забіты дася́гнеш неба, ці зямлёй, перамогшы, валодай,
таму паўстань дзеля бітвы, сыне Кунті, зрабіўшы выбар. |37|
Асалоду й пакуту, паразу й перамогу, набытак і страту,
зраўнаўшы, зьбярыся на бітву, гэтак унікнеш ганы. |38|
Такі розум словамі зьлічбы, яго слухай словамі йоґі,
задзіночаны розумам гэтым, вязьмы чыну пакінеш, Па̄ртха. |39|
Высілак тут не дарэмны, тут вынік не адваротны,
нават крыха́ той дгармы з пагрозы вялікай ратуе. |40|
Тут самарашучы розум, адзіны, нашчадак Куру,
бясконцы і шматгалінны розумы невырашучых. |41|
Тым, чуваньне якіх забрана красавітаю мовай нямудрых
,
здаволеных словам ведаў, для якіх больш няма нічога, |42|
пажадных і прагных неба, найрозных абрадаў поўнай
для ўлады і ўцехі дасягу, што плёніць з чыну раджэньне, |43|
гэтым адданым шуканьню ўладарства ды асалоды,
той розум самарашучы ў супадзеве недасягальны. |44|
Ведаў абсяг - трыкмецьце, будзь, Ардж́уна, па-над 
крыкмецьцем,
заўжды іста-стойнынядвойны, самавіты, незабясьпечны. |45|
Які змысел крыніцы, ў якую вада адусюль сплынае,
такі змысел ува ўсіх ведах знаходзіць брагма-вызнаўца. |46|
Твая ўлада толькі над чынам, ніколі над плёнам чыну,
плёнам ня будзь абумоўны, нячынам ня будзь зьвязаны. |47|
Чыні, пакінуўшы зьвязак, йоґа-стойны, скарба-зваёўнік,
да няўдачы і спору аднакі, аднакасьць завецца йоґай. |48|
Бо чын далёка ніжэйшы ад йоґі розуму, Па̄ртха,
у розуме знойдзеш апору, ўбогія прагныя плёну. |49|
Едны розумам тут пакідае і дабрачыны, й злачыны,
таму дзеля йоґі злучыся, йоґа - ўмеласьць у чыне. |50|
Едныя розумам, мудрыя плён з 
чыну паўсталы адрокшы,
вольныя зь вязьмаў народзін рушаць у край беспакутны. |51|
Калі гушчары аблуды перасягне твой розум,
тады ты 
прыйдзеш да зьведы слушнага й варта слыху. |52|
Незалежны ад словаў веды калі стане трывала нязрушны
твой розум у супадзеве, тады дасягнеш адзінства. |53|


Ардж́уна прамовіў: 
Як таго, чыё стала празнаньне, ў супадзеве стойнага вызнаць?
Стойкі духам ці мае казаць, ці мае сядзець, ці рушыць? |54|

Сьвяты Багавіт прамовіў:
Калі ён пакідае жаданьні ўсе, што 
ўваходзяць у мысел,
у сабе сабой толькі рады, лічаць сталым яго празнаньне. |55|
Чый мысел няўзрушны ў пакутах, ва ўцехах прагі пазбыты,
вольны палу, страху і гневу, таго моўкніка ўсталены розум. |56|
Які да ўсяго непрыцяжны, калі 
лучыць у гора ці ўдачу,
не злуецца і не сьвяткуе, празнаньне таго ўсталявана. |57|
Калі ён адусюль убірае, як лапы ў сябе чарапаха,
здолі ад цэляў здоляў, празнаньне яго ўсталявана. |58|
Для таго, хто ўнікае спажывы, абсягі зьнікаюць, ня смакі,
але нават смак зьнікае ў таго, хто вышняе ўбачыў. |59|
Намагарнага нават, сын Кунті̄, мужа відушчага нават
мысел вірлівыя здолі сілаю зносяць міжволі. |60|
Усе іх суняўшы, едны, ў мяне нацэлены быцьме,
у каго пад уладай здолі, празнаньне таго ўсталявана. |61|
У каго пра абсягі дума, 
прывязак да іх узьнікае,
з прывязку паходзіць пажада, з пажады гнеў узьнікае. |62|
З гневу зман узьнікае, ад зману блукае пямяць,
гіне розум з памяці згубы, з розуму згубы ён гіне. |63|
Самапраўны, які ўспрымае абсягі бяз жарсьці, агіды,
сабе падуладнымі здолямі, той дасягае спакою. |64|
У спакоі пакутаў усіх у яго адбываецца страта,
спакойна-чуйнага скора розум стае ўсталяваным. |65|
Неяднаны розум ня мае, няма ў неяднанага 
творства,
нятворчы ня мае спакою, адкуль неспакойнаму шчасьце? |66|
Здоляў вірлівых рушэньню чый падначаліцца мысел,

таго ён празнаньне зносіць, як вецер човен па водах. |67|
Таму адцягнуты цалкам у якога, магутнарукі,
здолі ад
 цэляў здоляў, празнаньне таго ўсталявана. |68|
Што для ўсіх бытаў ноччувае ў тым самаемны,
чуваюць у чым усе быты, тое ноч для відушчага муні. |69|
У нярушна-асноўнае поўнае вечна
     мора ўсе воды як уваходзяць,
так у каго ўсе жаданьні ўваходзяць,
    дасягае спакою, ня 
жадны жаданьняў. |70|
Які, кінуўшы ўсе жаданьні, муж дзеіць, прагі пазбыты,
мніву "я" і "маё" няўладны, той дасягае спакою. |71|
Такі стан брагман̣а, Па̄ртха, дасягшы яго, не блукае,
пры сконе ў ім стаўшы нават, у неруш брагман̣а рушыць. |72|

ОМ ТАТ САТ
такі ў сьвятарных Багавітавых Песьнях, велічных упанішадах, брагма-ведзі, йоґа-наставе, у сумове сьвятога Кр̣шн̣ы ды Ардж́уны другі ўзыход на імя "Йоґа знаньня".

Пераклаў з санскрыту Міхась Баярын.

Apr 6, 2011

Пасьвячэньне ведай


Рэнэ Ґенон. Сапраўдная ініцыяцыя і віртульаная ініцыяцыя ("Агляд ініцыяцыі", разьдзел 30)

Насамрэч ініцыятычнае навучаньне, асаблівасьць якога мы ўдакладнім далей, ня можа быць нічым іншым як вонкавай дапамогай, што прыкладаецца да нутраной працы рэалізацыі, каб даць ёй апору і наколькі магчыма накіроўваць яе. <...>

Насамрэч, па сутнасьці, рытуалы зьяўляюцца найперш перадавальнікамі духовага ўплыву, які бязь іх ніяк ня можа быць перададзены. Але ў той жа час ужо тым, што ўва ўсіх сваіх складніках яны маюць сымбалічны характар, яны неабходным чынам улучаюць у сябе і навучаньне, паколькі, як мы ўжо сказалі, сымбалі якраз і ёсьць адзіная мова, якая сапраўды падыходзіць для выражэньня ісьцінаў ініцыятычнага парадку. І наадварот, сымбалі ёсьць, па сутнасьці, сродкам навучаньня і ня толькі вонкавага, але і нечага большага, бо яны павінны найперш служыць "апорай" для мэдытацыі, якая ёсьць як найменш, пачаткам нутраной працы. Але тыя самыя сымбалі ў якасьці элемэнтаў рытуалаў і з прычыны іх "нечалавечага" характару зьяўляюцца таксама апорай самых духовых уплываў. Аднак, калі ўзгадаць, што нутраная праца неэфектыўная без узьдзеяньня ці, калі нават, без судзеяньня духовага ўплыву, то можна зразумець, што мэдытацыя на сымбалі сама прымае пры некаторых умовах характар рытуалу - рытуалу, які на гэты раз ня толькі дае віртуальную ініцыяцыю, але і дазваляе дасягнуць больш-менш высокай ступені ініцыяцыі сапраўднай.

Камэнтар:
Сымбаль - гэта знак, які не азначае адно з дапамогай другога - ня мае рэфэрэнцыі, ня ўлучаны ў парадак сэмантычнага трохкутніка. Сымбаль сам зьяўляецца праявай, разваротам ідэі, першаснага сэнсу ў пэўнай пачуцьцёвай прасторы - належыць да першаснага парадку імені і формы. Першасны парадак цалкам сымбалічны, таму само зьяўленьне слова "сымбаль" адпавядае адначасова адыходу ад яго ў парадак пераносны. Таму сымбаль зразуметы як яго сэнс (крыніца суадпаведнай праявы ў розных мадальнасьцях) зьяўляецца ў санскрыце адпаведнікам слову veda, а "сымбалічны" ў такім разе адпавядае "ведычнаму".

Apr 4, 2011

Захмарны горад

удыхну ўвесь сьвет абдыму прастору
адчыню сябе ў неба вострай брамай
пракладу сябе стаўпавой дарогай
у захмарны горад узыйду сонцам
закляну ўваход непаэт ня ўвойдзе

Apr 2, 2011

А̄тмабодга, Ш́ан̇кара

рэцытацыя Атмабодгі - http://abmp3.com/mp3/album/atma-bodha.html

нажаль, па частках
 

выдатны фільм G.V. Iyer - "Ādi Śaṅkarācārya" - цалкам на санскрыце, таксама па частках
http://www.youtube.com/watch?v=3ePzneq-Wnk