Apr 22, 2011

Багавітава Песьня, другі ўзыход

Другі ўзыход

Саньдж́айа прамовіў:
Яму, пранікнёнаму жалем, з вачыма поўнымі сьлёзаў,
скрушнаму, слова такое мовіў Мадгу-забойца: |1|

Сьвяты Багавіт прамовіў:
Адкуль у табе бруд 
гэты узьнік у час вырашэньня,
ня годны а̄рйа, ганебны, не адпаведны небу. |2|
У немуж ня падай, Па̄ртха, ня гэта табе ўласьціва,
узнож, ад сэрца нямогу адрынуўшы, ворагаў пекла! |3|

Ардж́уна прамовіў:
Як у змаганьні Бгі̄шму і Дрон̣у, Мадгу-забойца,
стрэламі 
чэсьці вартых разіцьму, ворага-згубца? |4|
Не забіўшы настаўнікаў, многавялебных,
     
лепей жыць жабрацтвам у гэтым сьвеце,
чым забіўшы настаўнікаў, нават аскомых ,
     есьці ежу, палітую іхнай крывёю . |5|
І ня ведаем мы, што нам лепей будзе,
    калі мы пераможам, ці нас перамогуць,
бо забіўшы 
якіх, мы жыць не захочам,
     перад намі стаяць, сыны Дгр̣тара̄шт̣ры. |6|
Быцьцё маё ранена ганаю жалю,
     заблытаны ў дгарме чуваньнем, пытаю,
што будзе лепей, скажы мне ясна,
    я твой вучань, вучы, я табе давяраю. |7|
Бо я не прадбачу, што 
можа зьнікнуць,
     жаль мой гэты, што здолі ссушае,
нават набыўшы бязьмежную ўладу,
    над усёй зямлёй або над багамі. |8|
 

Саньдж́айа прамовіў:
Так мовіўшы Пану чуваньня, Пан сьніва, ворагаў пекла,
"Ня буду біцца" - сказаўшы Збаўцу кароваў, стаў моўкны. |9|
Яму, скрушнаму, Пан чуваньня, бы сьмеючыся, Бга̄рата,
пасярэдзіне між двух войскаў, прамовіў такое слова: |10|
Спагадаеш ня вартым спагады і словы мудрасьці кажаш,
але ні жывым, ні мёртвым, мудрыя не спагадаюць. |11|
 
Ніколі ні я не ня быў, ні ты й гэтыя люду панове,
і не ня будзем напраўду ўсе мы пасьля таксама. |12|
Целавіту ў гэтым як целе маленства, юнацтва, старасьць,
гэтак іншага цела набытак, разумны тут не блукае. |13|
Дотык абсягаў прыносіць жар, холад, уцеху, пакуту,
узьнікшы, мінучыя зьнікнуць, трывай іх, нашчадак Бгараты. |14|
Каго яны не хістаюць, трывалага, бык-чалавеча,
аднакага ў шчасьці й пакуце, той несьмяротнасьці варты. |15|
Няіснае быць ня можа, што існа, ня быць ня можа.
мяжа 
іх абоіх відна тым, што тоествы бачаць. |16|
Нязгубным ведай таго, якім усё гэта працята,
яго нязьменнага згнібу ніхто прычыніць ня здольны. |17|
Канцавітымі целы завуцца целавіта, званага 
вечным,
што незьмерны і незьнікомы, таму змагайся, Бга̄рата. |18|
Хто лічыць яго зайбоцам і хто лічыць яго забітым,
не вызнаюць абодвы - не забіты ён, не забівае. |19|
Ня родзіцца, не памірае 
ніколі,
     ён не ўзьнікаўшы, болей не ўзьнікне.
Станоўны, няроджаны, вечны, выточны,
    не забіваецца ў целе забітым. |20|
Хто яго знае нязьнікным, нязьменным, няроджаным, вечным,
як чалавек той, Па̄ртха, заб'е ці забіць прымусіць? |21|
Як зьняўшы адзежы старыя,
    новыя іншыя муж апранае,
так пакінуўшы целы старыя,
     целавіт у другія новыя ўходзіць. |22|
Яго не расьсякае зброя, яго полымя ня апаляе,
ня мочыць яго вада, вецер яго ня сушыць. |23|
Нерасьсечны ён, неапальны, няўсушны ён, непрамочны,
вечны, паўсюдны, станоўны, заўсёдны ён, непарушны. |24|
Невыяўны ён і нямысны, яго невытворным лічаць,
таму так яго спазнаўшы, ты яму спагадаць ня маеш. |25|
Але калі ты нараджальным лічыш яго ці ўміручым,
нават тады, дужарукі, ты так спагадаць ня маеш. |26|
Бо роджаным сьмерць трывала, трывала раджэньне мёртвым,
таму пра няўнікную справу ты гараваць ня маеш. |27|
Невыяўны бытаў 
пачатак, сярэдзіна іх выяўна,
зноў невыяўны іх вынік, якое тут гора, Бга̄рата? |28|
Як на цуд на яго пазірае нехта,
    як пра цуд пра яго нехта іншы мовіць,
як пра цуд пра яго нехта іншы чуе,
    і нават пачуўшы, ніводны ня ўведаў. |29|
Целавіт незабіўны гэты ў кожнага целе заўсёды,
таму ўсім бытам, Бга̄рата, ты спагадаць ня маеш. |30|
Узважыўшы ўласную дгарму, ты таксама вагацца ня маеш,
бо лепей ад бітвы за дгарму нішто ваяру не бывае. |31|
Як выпадкова спатканыя адкрытыя выраю дзьверы,
шчасныя кшатрійі, Па̄ртха, бітву такую прымаюць. |32|
Адылі, калі ты за дгарму гэтае бітвы ня ўчыніш,
тады сваю дгарму і славу, згубіўшы, сябе заганіш. |33|
Пра тваю непапраўную ганьбу распавядацьмуць быты;
тым жа, хто годнасьць мае, сьмерць за ганьбу прыемней. |34|
Што ты ўнікнуў бою ад страху, будуць думаць вялікія воі;
для тых, кім быў паважаны высока, ты нізкім станеш. |35|
Многа агідных словаў казаць твае ворагі будуць,
ганячы годнасьць тваю, што можа быць горшым за гэта? |36|
Ці забіты дася́гнеш неба, ці зямлёй, перамогшы, валодай,
таму паўстань дзеля бітвы, сыне Кунті, зрабіўшы выбар. |37|
Асалоду й пакуту, паразу й перамогу, набытак і страту,
зраўнаўшы, зьбярыся на бітву, гэтак унікнеш ганы. |38|
Такі розум словамі зьлічбы, яго слухай словамі йоґі,
задзіночаны розумам гэтым, вязьмы чыну пакінеш, Па̄ртха. |39|
Высілак тут не дарэмны, тут вынік не адваротны,
нават крыха́ той дгармы з пагрозы вялікай ратуе. |40|
Тут самарашучы розум, адзіны, нашчадак Куру,
бясконцы і шматгалінны розумы невырашучых. |41|
Тым, чуваньне якіх забрана красавітаю мовай нямудрых
,
здаволеных словам ведаў, для якіх больш няма нічога, |42|
пажадных і прагных неба, найрозных абрадаў поўнай
для ўлады і ўцехі дасягу, што плёніць з чыну раджэньне, |43|
гэтым адданым шуканьню ўладарства ды асалоды,
той розум самарашучы ў супадзеве недасягальны. |44|
Ведаў абсяг - трыкмецьце, будзь, Ардж́уна, па-над 
крыкмецьцем,
заўжды іста-стойнынядвойны, самавіты, незабясьпечны. |45|
Які змысел крыніцы, ў якую вада адусюль сплынае,
такі змысел ува ўсіх ведах знаходзіць брагма-вызнаўца. |46|
Твая ўлада толькі над чынам, ніколі над плёнам чыну,
плёнам ня будзь абумоўны, нячынам ня будзь зьвязаны. |47|
Чыні, пакінуўшы зьвязак, йоґа-стойны, скарба-зваёўнік,
да няўдачы і спору аднакі, аднакасьць завецца йоґай. |48|
Бо чын далёка ніжэйшы ад йоґі розуму, Па̄ртха,
у розуме знойдзеш апору, ўбогія прагныя плёну. |49|
Едны розумам тут пакідае і дабрачыны, й злачыны,
таму дзеля йоґі злучыся, йоґа - ўмеласьць у чыне. |50|
Едныя розумам, мудрыя плён з 
чыну паўсталы адрокшы,
вольныя зь вязьмаў народзін рушаць у край беспакутны. |51|
Калі гушчары аблуды перасягне твой розум,
тады ты 
прыйдзеш да зьведы слушнага й варта слыху. |52|
Незалежны ад словаў веды калі стане трывала нязрушны
твой розум у супадзеве, тады дасягнеш адзінства. |53|


Ардж́уна прамовіў: 
Як таго, чыё стала празнаньне, ў супадзеве стойнага вызнаць?
Стойкі духам ці мае казаць, ці мае сядзець, ці рушыць? |54|

Сьвяты Багавіт прамовіў:
Калі ён пакідае жаданьні ўсе, што 
ўваходзяць у мысел,
у сабе сабой толькі рады, лічаць сталым яго празнаньне. |55|
Чый мысел няўзрушны ў пакутах, ва ўцехах прагі пазбыты,
вольны палу, страху і гневу, таго моўкніка ўсталены розум. |56|
Які да ўсяго непрыцяжны, калі 
лучыць у гора ці ўдачу,
не злуецца і не сьвяткуе, празнаньне таго ўсталявана. |57|
Калі ён адусюль убірае, як лапы ў сябе чарапаха,
здолі ад цэляў здоляў, празнаньне яго ўсталявана. |58|
Для таго, хто ўнікае спажывы, абсягі зьнікаюць, ня смакі,
але нават смак зьнікае ў таго, хто вышняе ўбачыў. |59|
Намагарнага нават, сын Кунті̄, мужа відушчага нават
мысел вірлівыя здолі сілаю зносяць міжволі. |60|
Усе іх суняўшы, едны, ў мяне нацэлены быцьме,
у каго пад уладай здолі, празнаньне таго ўсталявана. |61|
У каго пра абсягі дума, 
прывязак да іх узьнікае,
з прывязку паходзіць пажада, з пажады гнеў узьнікае. |62|
З гневу зман узьнікае, ад зману блукае пямяць,
гіне розум з памяці згубы, з розуму згубы ён гіне. |63|
Самапраўны, які ўспрымае абсягі бяз жарсьці, агіды,
сабе падуладнымі здолямі, той дасягае спакою. |64|
У спакоі пакутаў усіх у яго адбываецца страта,
спакойна-чуйнага скора розум стае ўсталяваным. |65|
Неяднаны розум ня мае, няма ў неяднанага 
творства,
нятворчы ня мае спакою, адкуль неспакойнаму шчасьце? |66|
Здоляў вірлівых рушэньню чый падначаліцца мысел,

таго ён празнаньне зносіць, як вецер човен па водах. |67|
Таму адцягнуты цалкам у якога, магутнарукі,
здолі ад
 цэляў здоляў, празнаньне таго ўсталявана. |68|
Што для ўсіх бытаў ноччувае ў тым самаемны,
чуваюць у чым усе быты, тое ноч для відушчага муні. |69|
У нярушна-асноўнае поўнае вечна
     мора ўсе воды як уваходзяць,
так у каго ўсе жаданьні ўваходзяць,
    дасягае спакою, ня 
жадны жаданьняў. |70|
Які, кінуўшы ўсе жаданьні, муж дзеіць, прагі пазбыты,
мніву "я" і "маё" няўладны, той дасягае спакою. |71|
Такі стан брагман̣а, Па̄ртха, дасягшы яго, не блукае,
пры сконе ў ім стаўшы нават, у неруш брагман̣а рушыць. |72|

ОМ ТАТ САТ
такі ў сьвятарных Багавітавых Песьнях, велічных упанішадах, брагма-ведзі, йоґа-наставе, у сумове сьвятога Кр̣шн̣ы ды Ардж́уны другі ўзыход на імя "Йоґа знаньня".

Пераклаў з санскрыту Міхась Баярын.