atha dvitīyo'dhyāyaḥ
yadā te mohakalilaṃ buddhir vyatitariṣyati
tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca 2.52
2.52 yadā - Калі te - твой buddhiḥ - розум vi ati tariṣyati - перасячэ, пройдзе kalilaṃ - гушчар moha- маны, аблуды, tadā - тады gantāsi - ты прыйдзеш nirvedaṃ - да зьведнасьці, ужо вядомасьці śrotavyasya - да вартага слыху śrutasya ca - і чутага.
śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā
samādhāv acalā buddhis tadā yogam avāpsyasi 2.53
2.53 yadā - Калі, vi-prati-pannā - незалежны śruti- ад слушы, выявы ведаў, te - твой niś-calā - непарушны buddhiḥ - розум a-calā - трывалы, нязрушны sthāsyati - стане sam-ā-dhau - у супадзеве, зьяднаньні, tadā - тады ava āpsyasi - ты дасягнеш yogam - йоґі.
arjuna uvāca
sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kim āsīta vrajeta kim 2.54
arjuna - Ардж́уна uvāca - прамовіў
2.54 kā - Якая bhāṣā - гаворка, апісаньне pra-jñasya - таго, чыё празнаньне, тое, што перад знаньнем, або тое, чым празнаюць, знаюць наскрозь, розум sthita- сталае, стойкае, sthasya - стойнага sam-ā-dhi- ў супадзеве, зьяднаньні, keśava - о Кеш́ава (Кр̣шн̣а)? dhīḥ - дух, розум якога sthita- сталы, стойкі kiṃ - ці pra bhāṣeta - мае мовіць, kim - ці āsīta - мае сядзець, kim - ці vrajeta - мае рушыць?
śrībhagavān uvāca
prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha manogatān
ātmany evātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñas tadocyate 2.55
śrī- Сьвяты bhagavān - Багавіт uvāca - прамовіў
2.55 yadā - Калі, pārtha - сын Пр̣тхі, prajahāti - ён пакідае sarvān - ўсе kāmān - жаданьні, gatān - што уваходзяць manas- у мысел, ātmani - у сабе eva - толькі ātmanā - сабой tuṣṭaḥ - рады, здаволены, tadā - тады ucyate - ён завецца prajñaḥ - тым, чыё празнаньне, розум sthita- стала, стойкае.
duḥkheṣv anudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ
vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīr munir ucyate 2.56
2.56 manāḥ - Мысел якога an-ud-vigna- ня ўзрушаны duḥkheṣu - у пакутах, sukheṣu - у асалодах vigata- які пазбыты spṛhaḥ - прагі, vi-ita- збыты, вольны rāga- ад палу, жарсьці, bhaya- страху krodhaḥ - і гневу, muniḥ - маўчар, муні розум ucyate - завецца sthita- тым, у каго стойкі, сталы dhīḥ - дух, розум.
yaḥ sarvatrānabhisnehas tattat prāpya śubhāśubham
nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.57
2.57 yaḥ - Які sarvatra- паўсюль, да ўсяго an-abhi-snehaḥ - непрыцяжны, pra-āpya - атрымаўшы tat-tat- тое ці іншае, нешта śubha- прыемнае a-śubham - ці непрыемнае, na abhi nandati - не весяліцца na dveṣṭi - і не злуецца, tasya - таго pra-jñā - празнаньне, розум prati-ṣṭhitā - усталявана, супрацьстойна.
yadā saṃharate cāyaṃ kūrmoṅgānīva sarvaśaḥ
indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.58
2.58 ca - І yadā - калі ayaṃ - ён sarvaśaḥ - адусюль saṃ harate - убірае, iva - як kūrmaḥ - чарапаха aṅgānī - канцавіны, indriyāṇi - здолі, здольнасьці знаньня (слых, дотык, зрок, нюх, смак) arthebhyaḥ - ад цэляў, абсягаў īndriya- здоляў, pra-jñā - празнаньне tasya - яго pratiṣṭhitā - ўсталявана, супрацьстойна.
viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ
rasavarjaṃ rasopy asya paraṃ dṛṣṭvā nivartate 2.59
2.59 vi-ṣayāḥ - абсягі, рэчы, varjaṃ - але ня rasa- (іх) смак, vi ni vartante - зьнікаюць dehinaḥ - у целавіта, уладніка цела, nir-āhārasya - які адмаўляецца ад асалодаў, api - але нават rasaḥ - смак ni vartate - зьнікае asya - ў яго, dṛṣṭvā - убачыўшы paraṃ - вышняе, вышэйшае.
yatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ
indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ 2.60
2.60 hi - Бо api - Нават vipaścitaḥ - у разумнага yatataḥ - намагарнага, стараннага vi-paścitaḥ - празорнага, мудрага puruṣasya - чалавека, kaunteya - сын Кунті̄, pramāthīni - вірлівыя, рухавыя indriyāṇi - здолі prasabhaṃ - сілай haranti - зносяць manaḥ - мысел.
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ
vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.61
2.61 tāni - Іх sarvāṇi - усе saṃ-yamya - суняўшы, стрымаўшы yuktaḥ - едны, адзіны, āsīta - хай сядзіць, ісьніць mat-paraḥ - да мяне нацэлены, hi - бо yasya - ў каго vaśe - пад уладай indriyāṇi - здолі, pra-jñā - празнаньне tasya - таго prati-ṣṭhitā - ўсталявана.
dhyāyato viṣayān puṃsaḥ saṅgas teṣūpajāyate
saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmāt krodhobhijāyate 2.62
2.62 puṃsaḥ - У мужа, чалавека, dhyāyataḥ - які думае viṣayān - пра абсягі, teṣu - да іх upa jāyate - узьнікае saṅgaḥ - прывязь, saṅgāt - ад прывязку saṃ jāyate - ўзьнікае kāmaḥ - пажада, скома, kāmāt - ад пажады abhi jāyate - ўзьнікае krodhaḥ - гнеў.
krodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohāt smṛtivibhramaḥ
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśāt praṇaśyati 2.63
2.63 krodhād - Ад гневу bhavati - ўзьнікае saṃ-mohaḥ - зман, saṃ-mohāt - ад зману - vi-bhramaḥ - блуканьне smṛti- памяці, bhraṃśād - ад страты smṛti- памяці - nāśaḥ - згуба buddhi- розуму, nāśāt - ад страты buddhi- розуму pra ṇaśyati - сам ён гіне.
rāgadveṣavimuktais tu viṣayān indriyaiścaran
ātmavaśyair vidheyātmā prasādam adhigacchati 2.64
2.64 caran - Хто рушыць, ўспрымае vi-ṣayān - абсягі ātma- сабе vaśyaiḥ - падуладнымі indriyaiḥ - здолямі, vi-muktaiḥ - вольнымі rāga- ад страсьці dveṣa- і агіды, самапраўны, pra-sādam - у супакой adhi gacchati - той узыходзіць.
prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānir asyopajāyate
prasannacetaso hy āśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate 2.65
2.65 pra-sāde - У супакоі asya - ў яго upa jāyate - настае sarva- ўсіх duḥkhānāṃ - пакутаў hāniḥ - зьнікненьне, hi - бо cetasaḥ - ў таго, чыё чуваньне pra-sanna- супакоена, āśu - хутка pari ava tiṣṭhate - ўсталёўваецца buddhiḥ - розум.
nāsti buddhir ayuktasya na cāyuktasya bhāvanā
na cābhāvayataḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham 2.66.
2.66 na asti - Няма buddhiḥ - розуму a-yuktasya - ў няеднага, неадзінага, na ca - і няма a-yuktasya - ў неадзінага bhāvanā - баўленьня, здольнасьці быцьцявіць, прычыняць быцьцё, творчасьці, уяўленьня, ca - і a-bhāvayataḥ - у нятворчага na - няма śāntiḥ - спакою, міру, kutaḥ - адкуль a-śāntasya - у неспакойнага sukham - шчасьце?
indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate
tad asya harati prajñāṃ vāyur nāvam ivāmbhasi 2.67
2.67 yat - чый manaḥ - мысел anu vidhīyate - падначальваецца caratāṃ - рухавітым, рухавым indriyāṇāṃ - здолям, asya - у таго tad - ён harati - зносіць, забірае pra-jñāṃ - празнаньне, iva - як vāyuḥ - вецер nāvam - човен ambhasi - па плыні, вадзе.
tasmād yasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ
indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.68
2.68 tasmād - Таму, mahābāho - о дужарукі (Ардж́уна), yasya - у каго ni-gṛhītāni - адцягнуты sarvaśaḥ - цалкам indriyāṇi - здолі arthebhyaḥ - ад цэляў indriya- здоляў, prajñā - празнаньне tasya - таго pratiṣṭhitā - ўсталявана, супрацьстойна.
yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī
yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ 2.69
2.69 yā - Што niśā - ноч bhūtānāṃ - для sarva- ўсіх bhūtānāṃ - бытаў, tasyāṃ - у тым jāgarti - чувае, чуйнуе saṃyamī - суемны, самаўладны, самастрымны, yasyāṃ - у чым jāgrati - чуваюць, чуйнуюць bhūtāni - быты, sā - тое niśā - ноч paśyataḥ - для відушчага muneḥ - моўкніка.
āpūryamāṇam acalapratiṣṭhaṃ samudram āpaḥ praviśanti yadvat
tadvat kāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntim āpnoti na kāmakāmī 2.70
2.70 yadvat - Як āpūryamāṇam - якое поўніцца, поўнае, acala-pratiṣṭhaṃ - нязрушна-асноўнае sam-udram - мора, акіян pra viśanti - ўваходзяць āpaḥ - воды, tadvat - так sarve - усе kāmāḥ - жаданьні yaṃ - ў каго pra viśanti - ўваходзяць, saḥ - той āpnoti - дасягае, набывае śāntim - спакой, na - ня kāmī - той, хто жадае kāma- жаданьні.
vihāya kāmān yaḥ sarvān pumāṃścarati niḥspṛhaḥ
nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāntim adhigacchhati 2.71
2.71 yaḥ - Які pumān - муж, vi-hāya - пакінуўшы sarvān - ўсе kāmān - жаданьні, carati - дзеіць, рушыць, niḥ-spṛhaḥ - пазбыты прагі, nir-mamaḥ - спабыты мніва "маё" nirahaṃkāraḥ - спабыты язьні, я-мніва мніва "я", язьні (слова паходзіць ад "азъ">"язь">"я"), saḥ - той śāntim - у спакой adhi gacchhati - узыходзіць.
eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati
sthitvāsyām antakālepi brahmanirvāṇam ṛcchati 2.72
2.72 eṣā - гэта sthitiḥ - стан brāhmī - брагман̣а, адпаведны брагман̣у, pārtha - о сыне Пр̣тхі, enāṃ - гэнага, яго pra-āpya - дасягшы, na - больш не vi muhyati - бывае ў змане, маніцца, sthitvā - стаўшы asyām - ў ім api - нават kāle - у часе anta- скону, nir-vāṇam - у неруш brahma- брагман̣а ṛcchati - рушыць.
OM tat sad
iti śrīmad-bhagavad-gītāsūpaniṣatsu brahma-vidyāyāṃ yoga-śāstre śrī kṛṣṇārjuna-saṃvāde sāṅkhya-yogo nāma dvitīyo'dhyāyaḥ
ОМ ТАТ САТ
такі ў сьвятарных Багавітавых Песьнях, велічных упанішадах, брагма-ведзі, йоґа-наставе, у сумове сьвятога Кр̣шн̣ы і Ардж́уны другі ўзыход на імя "Са̄н̇кхйа-йоґа".
Пераклаў з санскрыту Міхась Баярын.
Другі ўзыход
saṃjaya uvāca
taṃ tathā kṛpayāviṣṭam aśrupūrṇākulekṣaṇam
viṣīdantam idaṃ vākyam uvāca madhusūdanaḥ 2.1
saṃ-jayaḥ - Саньдж́айа uvāca - прамовіў:
2.1 taṃ - Яму, ā-kula- смутныя īkṣaṇam - вочы якога былі pūrṇa-
поўныя aśru- сьлёзаў, tathā - так ā-viṣṭam пранікнёнаму kṛpayā - спагадай,
жалем, vi-ṣīdantam - роспачнаму, idaṃ - гэты vākyam - сказ uvāca - мовіў
madhu-sūdanaḥ - Мадгу-забойца (Кр̣шн̣а):
śrībhagavān uvāca
kutas tvā kaśmalam idaṃ viṣame samupasthitam
anāryajuṣṭam asvargyam akīrtikaram arjuna 2.2
śrī- Сьвяты, які ўсё асьвятляе (śrīṇāti), або да якога да ўсе
горнуцца (śrayanti yam), якому ўсё пасьвячаецца (śrīyate) bhagavān - Багавіт,
багаты (bhagaḥ yasya), поўны існага, чуйнага і шчаснага uvāca - прамовіў:
2.2 kutaḥ - Адкуль tvā - на цябе idaṃ - гэты kaśmalam - бруд vi-ṣame
- у небясьпецы, у час рашэньня sam-upa-sthitam - напаў, juṣṭam - годны an-ārya-
ня а̄рйа (таго, за якім варта рушыць), karam які ўчыняе a-kīrti- няславу,
ганьбу, a-svargyam - які не вядзе да выраю, неба, arjuna - о Ясны (Ардж́уна).
klaibyaṃ mā sma gamaḥ pārtha naitat tvayy upapadyate
kṣudraṃ hṛdayadaurbalyaṃ tyaktvottiṣṭha paraṃtapa 2.3
2.3 klaibyaṃ - У нямужнасьць mā sma gamaḥ - ня падай, pārtha - сын
Пр̣тхі (Ардж́уна), na - ня etat - гэтае tvayi - цябе upapadyate - годна, варта,
kṣudraṃ - нішчымную, нізкую daurbalyaṃ - немач, слабасьць hṛdaya- сэрца tyaktvā
- адкінуўшы, ut tiṣṭha - узнож, паўстань paraṃ-tapa - які паліць ворагаў,
Ворагаў пекла!
arjuna uvāca
kathaṃ bhīṣmam ahaṃ sāṅkhye droṇaṃ ca madhusūdana
iṣubhiḥ prati yotsyāmi pūjārhāv arisūdana 2.4
arjunaḥ - Ардж́уна uvāca - прамовіў:
2.4 kathaṃ - Як ahaṃ - я bhīṣmam - Бгі̄шму droṇaṃ ca - і Дрон̣у
(сваіх настаўнікаў), arhau - вартых pūjā- вялебы, пашаны, madhusūdana - о
Мадгу-забойца, sāṅkhye - у змаганьні prati yotsyāmi - буду ў адказ разіць iṣubhiḥ
- стрэламі, ari-sūdana - о ворага-згубца (Кр̣шн̣а)?
gurūn ahatvā hi mahānubhāvān śreyo bhoktuṃ bhaikṣyam apīha loke
hatvārthakāmāṃstu gurunihaiva bhuñjīya bhogān rudhirapradigdhān 2.5
2.5 śreyaḥ - Лепш a-hatvā - не забіўшы maha-anubhāvān -
вялікашаноўных gurūn - настаўнікаў, bhoktuṃ - спажываць bhaikṣyam - жабраніну
api - нават iha - тут, у гэтым loke - сьвеце, tu - чым hatvā - забіўшы iha eva
- тут gurūn - настаўнікаў kāmān - прагных, аскомых artha- багацьця, bhuñjīya -
я буду спажываць, есьці bhogān - асалоды, ежы, pradigdhān - запэцканыя rudhira-
(іх) крывёю.
na caitad vidmaḥ kataran no garīyo yad vā jayema yadi vā no jayeyuḥ
yān eva hatvā na jijīviṣāmas te'vasthitāḥ pramukhe dhārtarāṣṭrāḥ 2.6
2.6 ca - І etad - гэтага na - ня vidmaḥ - ведаем мы, katarat - што
(з двух) naḥ - нам garīyaḥ - пераважней, лепш, vā - ці yad - калі jayema - мы
пераможам, vā - ці yadi - калі naḥ - нас jayeyuḥ - перамогуць, eva - бо te -
тыя, hatvā - забіўшы yān - якіх, na jijīviṣāmaḥ - мы не пажадаем жыць,
ava-sthitāḥ - стаяць pra-mukhe - перад намі, супраць нас, dhārtarāṣṭrāḥ - сыны
Дгр̣тара̄шт̣ры.
kārpaṇyadoṣopahatasvabhāvaḥ pṛcchāmi tvāṃ dharmasaṃmūḍhacetāḥ
yac chreyaḥ syān niścitaṃ brūhi tan me śiṣyastehaṃ śādhi māṃ tvāṃ
prapannam 2.7
2.7 sva-bhāvaḥ - Сама-быцьцё якога upa-hata- паранена doṣa- заганай
kārpaṇya- жалю, cetāḥ - чуваньне якога saṃ-mūḍha- сьляпое dharma- ў дгарме,
праўдзе, pṛcchāmi - я пытаю tvāṃ - цябе, yat - што syāt - будзе śreyaḥ - лепей,
niścitaṃ - рашуча, ясна brūhi - скажы me - мне tat - тое, ahaṃ - я te - твой śiṣyaḥ
- вучань, śādhi - настаў, кіруй māṃ - мяне, pra-pannam - які дапаў tvāṃ - да
цябе.
na hi prapaśyāmi mamāpanudyād yac chokam ucchoṣaṇam indriyāṇām
avāpya bhūmāv asapatnam ṛddhaṃ rājyaṃ surāṇām api cādhipatyam 2.8
2.8 hi - Бо na pra paśyāmi - я не прадбачу, што śokam - жаль, скруха
mama - мой, yat - ucchoṣaṇam - які ссушае indriyāṇām - здолі, apa nudyād -
зьнікне, ava āpya - набыўшы a-sapatnam - пазбытае ворагаў ṛddhaṃ - багатае
rājyaṃ - княства, дзяржаву bhūmau - на зямлі api са - ці нават ādhipatyam -
панаваньне, уладарства surāṇām - над багамі.
sañjaya uvāca
evam uktvā hṛṣīkeśaṃ guḍākeśaḥ paraṃtapaḥ
na yotsya iti govindam uktvā tūṣṇīṃ babhūva ha 2.9
sañjayaḥ - Саньдж́айа uvāca - прамовіў:
2.9 evam - Так uktvā - сказаўшы hṛṣīkeśaṃ - пану Чуваньня (Кр̣шн̣у),
guḍākeśaḥ - Пан сьнібы (Ардж́уна), paraṃ-tapaḥ - Ворагаў пекла, na yotsye -
"Ня буду змагацца" iti - так uktvā - мовіўшы govindam - Збаўцу
кароваў (Кр̣шн̣у), babhūva - стаўся tūṣṇīṃ - моўкны ha - тады.
tam uvāca hṛṣīkeśaḥ prahasann iva bhārata
senayor ubhayor madhye viṣīdantam idaṃ vacaḥ 2.10
2.10 tam - Яму uvāca - мовіў hṛṣīkeśaḥ - Пан чуваньня, iva - нібы
pra-hasan - сьмеючыся, bhārata - о нашчадак Бгараты (Дгр̣тара̄шт̣ра), vi-ṣīdantam
- роспачнаму, madhye - паміж ubhayoḥ -
абодвух senayoḥ - войскаў idaṃ - гэтае vacaḥ - слова:
śrībhagavān uvāca
aśocyān anvaśocas tvaṃ prajñāvādāṃśca bhāṣase
gatāsūn agatāsūṃśca nānuśocanti paṇḍitāḥ 2.11
śrī- Сьвяты bhagavān - Багавіт uvāca - прамовіў:
2.11 a-śocyān - Ня вартым спагады tvaṃ - ты anu aśocas - ўспагадаў
vādān ca - і словы pra-jñā- мудрасьці bhāṣase - кажаш, asūn - тым дух якіх
gata- зыйшоў, мёртвым, asūn ca - і тым, дух якіх a-gata - не зыйшоў, жывым, na
- не anu śocanti - спагадаюць paṇḍitāḥ - мудрыя.
na tv evāhaṃ jātu nāsaṃ na tvaṃ neme janādhipāḥ
na caiva na bhaviṣyāmaḥ sarve vayam ataḥ param 2.12
2.12 tu - Але eva - насамрэч, ahaṃ - я na - не na āsaṃ - ня быў, na
- ня tvaṃ - ты, na - ня ime - гэтыя jana- люду adhipāḥ - паны, абаронцы, na ca
- і не na - ня bhaviṣyāmaḥ - будзем vayam - мы sarve - ўсе param - пасьля ataḥ
- гэтага.
dehino'smin yathā dehe kaumāraṃ yauvanaṃ jarā
tathā dehāntaraprāptir dhīras tatra na muhyati 2.13
2.13 yathā - Як asmin - у гэтым dehe - целе dehinaḥ - целавіта,
уладніка цела kaumāraṃ - маленства, yauvanaṃ - юнацтва, jarā - старасьць, tathā
- так pra-āptiḥ набытак antara- іншага deha- цела, dhīraḥ - духовы, разумны
tatra - там na - не muhyati - блукае, маніцца.
mātrāsparśās tu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ
āgamāpāyinonityās tāṃs titikṣasva bhārata 2.14
2.14 tu - Але sparśāḥ - дотыкі mātrā - тага-мераў (tanmātrā), абсягаў
здоляў (гуку, дотыку, вобразу, смаку, паху), kaunteya - сыне Кунті̄ (Ардж́уна),
dāḥ - даюць śīta- холад ūṣṇa- і сьпёку, sukha- асалоду duḥkha- і пакуту,
a-nityās - нестаноўныя, мінучыя, āgama-apāyinaḥ - прыхода-зыходныя, яны
ўзьнікаюць і зьнікаюць, titikṣasva - трывай tān - іх, bhārata - о нашчадак
Бгараты (Ардж́уна).
yaṃ hi na vyathayanty ete puruṣaṃ puruṣarṣabha
samaduḥkhasukhaṃ dhīraṃ somṛtatvāya kalpate 2.15
2.15 yaṃ - Якога puruṣaṃ - мужа, puruṣa-ṛṣabha - о чалавек, магутны
як бык, ete - яны na - не vyathayanti - хістаюць, sama- такога самага,
аднакага, роўнага sukhaṃ - да асалоды duḥkha- і пакуты, dhīraṃ - трывалага ці
разумнага, saḥ - той amṛtatvāya - несьмяротнасьці kalpate - адпавядае, варты.
nāsato vidyate bhāvo nābhāvo vidyate sataḥ
ubhayor api dṛṣṭo'ntas tv anayos tattvadarśibhiḥ 2.16
2.16 na - Не vidyate - бывае, няма bhāvaḥ - быцьцё, узьнікненьне
a-sataḥ - няіснага, na - не vidyate - бывае, няма a-bhāvaḥ - небыцьцё,
зьнікненьне sataḥ - існага, antaḥ - мяжа, канец anayoḥ - гэтых ubhayoḥ -
абодвух dṛṣṭaḥ - відна, убачана, darśibhiḥ - зорцамі tattva- тоества (быту -
існаму, нябыту - няіснаму).
avināśi tu tad viddhi yena sarvam idaṃ tatam
vināśam avyayasyāsya na kaścit kartum arhati 2.17
2.17 a-vināśi - Незьнішчальным tu - жа viddhi - ведай tad - таго,
yena - кім tatam - прасьцягнута, працята idaṃ - гэта sarvam - ўсё, vi-nāśam -
зьнішчэньне asya - яго a-vyayasya - нязьменнага na kaścit - ніхто ня arhati -
здольны kartum - ўчыніць.
antavanta ime dehā nityasyoktāḥ śarīriṇaḥ
anāśinoprameyasya tasmād yudhyasva bhārata 2.18
2.18 antavantaḥ - Канцавітыя uktāḥ - называюцца ime - гэтыя dehāḥ -
целы (тое, чым ацяты, абцягнуты дух) nityasya - вечнага śarīriṇaḥ - целавіта,
уладніка цела, anāśinaḥ - нязгубнага, a-prameyasya - невымернага, tasmād - таму
yudhyasva - змагайся, bhārata - о нашчадак Бгараты (Ардж́уна).
ya enaṃ vetti hantāraṃ yaścainaṃ manyate hatam
ubhau tau na vijānīto nāyaṃ hanti na hanyate 2.19
2.19 yaḥ - Хто vetti - ведае enaṃ - гэнага (целавіта) hantāraṃ - як
забойцу, yaḥ ca - і хто manyate - мніць, лічыць enaṃ - гэнага hatam - забітым,
ubhau - абодва tau - яны na vi jānītaḥ - не вызнаюць, не распазнаюць, не
разумеюць, na - не hanti - забівае ayaṃ - ён, na - не hanyate - забіваецца.
na jāyate mriyate vā kadācin nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ
ajo nityaḥ śāśvatoyaṃ purāṇo na hanyate hanyamāne śarīre 2.20
2.20 na kadācin - ніколі не jāyate - нараджаецца vā - ці mriyate -
памірае, ayaṃ - ён na - ня bhūtvā - быўшы, узьнікшы, bhūyaḥ - тым болей na - ня
bhavitā - будзе бываць, узьнікаць, a-jaḥ - няроджаны, nityaḥ - станоўны,
śāśvataḥ - вечны, заўсёдны purāṇaḥ - стары, адвечны ayaṃ - ён na - не hanyate -
забіваецца hanyamāne - калі забіваецца śarīre - цела.
vedāvināśinaṃ nityaṃ ya enam ajam avyayam
kathaṃ sa puruṣaḥ pārtha kaṃ ghātayati hanti kam 2.21
2.21 yaḥ - Хто veda - ведае enam - гэнага, яго a-vināśinaṃ -
нязгубнага, nityaṃ - станоўнага, вечнага, a-jam - ненараджанага, a-vyayam -
нязьменнага, kathaṃ - як saḥ - той puruṣaḥ - чалавек, pārtha - о сын Пр̣тхі,
hanti - можа забіць kaṃ - некага kam - ці некага ghātayati - змусіць забіць?
vāsāṃsi jīrṇāni yathā vihāya navāni gṛhṇāti naroparāṇi
tathā śarīrāṇi vihāya jīrṇāni anyāni saṃyāti navāni dehī 2.22
2.20 yathā - Як naraḥ - чалавек, vi-hāya - зьняўшы, пакінуўшы vāsāṃsi
- адзежы jīrṇāni - старыя, gṛhṇāti - бярэ, апранае navāni - новыя, a-parāṇi -
іншыя, tathā - так śarīrāṇi - целы jīrṇāni - старыя vi-hāya - пакінуўшы, anyāni
- у іншыя, navāni - новыя saṃ yāti - уваходзіць dehī - целавіт, уладнік цела.
nainaṃ chindanti śastrāṇi nainaṃ dahati pāvakaḥ
na cainaṃ kledayanty āpo na śoṣayati mārutaḥ 2.23
2.23 na - Не chindanti - сякуць enaṃ - гэнага, яго śastrāṇi - зброі,
na - ня dahati - паліць enaṃ - гэнага, яго pāvakaḥ - агонь, ачышчальнік, na ca
- і ня kledayanti - мочаць enaṃ - гэнага, яго āpaḥ - воды, na - ня śoṣayati -
сушыць mārutaḥ - вецер.
acchedyoyam adāhyoyam akledyośoṣya eva ca
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇur acaloyaṃ sanātanaḥ 2.24
2.24 a-cchedyaḥ - Нерасьсечны ayam - ён, a-dāhyaḥ - неапальны ayam -
ён, a-kledyaḥ - непрамочны, a-śoṣyaḥ - няўсушны eva - сапраўды ca - таксама,
nityaḥ - заўсёдны, sarvagataḥ - усюды-рушны, паўсюдны, sthāṇuḥ - сталы,
станоўны, a-calaḥ - непарушны, ayaṃ - ён, sanātanaḥ - заўсёдны, вечны.
avyaktoyam acintyoyam avikaryoyam ucyate
tasmād evaṃ viditvainaṃ nānuśocitum arhasi 2.25
2.25 a-vyaktaḥ - Нявыяўны ayam - ён, a-cintyaḥ - нямысны ayam - ён,
a-vikāryaḥ - неператворным ayam - ён ucyate - называецца, tasmād - таму evaṃ -
так enaṃ - гэнага, яго viditvā - ўведаўшы, anu-śocitum - спагадаць na arhasi -
ты ня маеш, не павінен.
atha cainaṃ nityajātaṃ nityaṃ vā manyase mṛtam
tathāpi tvaṃ mahābāho naivaṃ śocitum arhasi 2.26
2.26 atha ca - Але калі нават manyase - ты лічыш enaṃ - гэнага, яго
nitya-jātaṃ - насамрэч роджаным vā - ці nityaṃ - насамрэч mṛtam - памёрлым, api
- нават tathā - тады, у такім разе, mahā-bāho - о дужарукі (Ардж́уна), evaṃ -
так śocitum - спагадаць na arhasi - ты ня маеш.
jātasya hi dhruvo mṛtyur dhruvaṃ janma mṛtasya ca
tasmād aparihāryerthe na tvaṃ śocitum arhasi 2.27
2.27 hi - Бо dhruvaḥ - трывалая, немінучая mṛtyuḥ - сьмерць jātasya
- ў роджанага, ca - і dhruvaṃ - трывалае, немінучае, нескасоўнае janma -
раджэньне mṛtasya - памёрлага, tasmād - таму a-parihārye - пра неўнікнёную
arthe - рэч tvaṃ - ты śocitum - гараваць na arhasi - ня маеш.
avyaktādīni bhūtāni vyaktamadhyāni bhārata
avyaktanidhanāny eva tatra kā paridevanā 2.28
2.28 a-vyakta-ādīni - невыяўна-пачатковыя (безвыяўныя ў пачатку),
bhūtāni - быты, vyakta-madhyāni - выяўна-сэрэднія (выяўныя па сярэдзіне), bhārata
- о нашчадак Бгараты (Ардж́уна), avyakta-nidhanāni - невыяна-выніковыя
(невыяўныя ў выніку) eva - сапраўды, kā - якая tatra - у тым pari-devanā -
жалоба?
āścaryavat paśyati kaścid enam āścaryavad vadati tathaiva cānyaḥ
āścaryavac cainam anyaḥ śṛṇoti śrutvāpy enaṃ veda na caiva kaścit
2.29
2.29 āścaryavat - Як цуд enam - гэнага, яго paśyati - бачыць kaḥ cid
- нехта, āścaryavad - як пра цуд (пра яго) vadati - гаворыць tathā eva ca -
таксама anyaḥ - іншы, ca - і āścaryavat - як пра цуд enam - пра гэнага, яго
anyaḥ - іншы śṛṇoti - чуе, api - але нават śrutvā - пачуўшы, enaṃ - гэнага, яго
na kaḥ cit - ніхто ня veda - ведае.
dehī nityam avadhyoyaṃ dehe sarvasya bhārata
tasmāt sarvāṇi bhūtāni na tvaṃ śocitum arhasi 2.30
2.30 nityam - Заўжды a-vadhyaḥ - незабіўны ayaṃ - гэты dehī -
целавіт, уладнік цела dehe - ў целе sarvasya - кожнага, bhārata - о нашчадак
Бгараты, tasmāt - таму sarvāṇi - ўсім bhūtāni - бытам śocitum - спагаць tvaṃ -
ты na arhasi - ня маеш, не павінен.
svadharmam api cāvekṣya na vikampitum arhasi
dharmyād dhi yuddhāc chreyonyat kṣatriyasya na vidyate 2.31
2.31 api - Таксама ava-īkṣya - зважаючы sva-- на сваю dharmam -
дгарму, доўг, vi-kampitum - вагацца na arhasi - ты ня маеш, hi - бо anyat -
іншага śreyaḥ - лепшага kṣatriyasya - для кшатрійа, ваяра yuddhāt - ад бітвы
dharmyād - адпаведнай дгарме, за дгарму na - не vidyate - існуе.
yadṛcchayā copapannaṃ svargadvāram apāvṛtam
sukhinaḥ kṣatriyāḥ pārtha labhante yuddham īdṛśam 2.32
2.32 ca - І yadṛcchayā - як выдадкова upa-pannaṃ - спатканыя,
apa-ā-vṛtam - адамкнутыя dvāram - дзьверы svarga- неба, выраю sukhinaḥ -
шчасныя kṣatriyāḥ - кшатрійі, ваяры, pārtha - о сыне Пр̣тхі, labhante -
прымаюць īdṛśam - такую, падобную yuddham - бітву.
atha cet tvam imaṃ dhārmyaṃ saṅgrāmaṃ na kariṣyasi
tataḥ svadharmaṃ kīrtiṃ ca hitvā pāpam avāpsyasi 2.33
2.33 atha - Але cet - калі tvam - ты imaṃ - гэтую saṅgrāmaṃ - бітву
dhārmyaṃ - адпаведную дгарме, праўдзе, доўгу na - ня kariṣyasi - ўчыніш, tataḥ
- тады hitvā - пакінуўшы sva- сваю dharmaṃ - дгарму, доўг kīrtiṃ ca - і славу,
ava āpsyasi - набудзеш pāpam - гану, грэх.
akīrtiṃ cāpi bhūtāni kathayiṣyanti tevyayām
saṃbhāvitasya cākīrtir maraṇād atiricyate 2.34
2.34 te - Пра тваю a-vyayām - нязьменную a-kīrtiṃ - няславу, ганьбу
kathayiṣyanti - будуць распавядаць bhūtāni - быты, saṃ-bhāvitasya ca - а для
годнага, паважанага a-kīrtir - няслава, ганьба maraṇād - над сьмерцю ati
ricyate - пераважае.
bhayād raṇād uparataṃ maṃsyante tvāṃ mahārathāḥ
yeṣāṃ ca tvaṃ bahumato bhūtvā yāsyasi lāghavam 2.35
2.35 mahā-rathāḥ - Вялікалёсыя воі maṃsyante - будуць личыць tvāṃ -
цябе upa-rataṃ - ухіліленым raṇād - ад бітвы bhayād - ад страху, ca - і yeṣāṃ -
у вачах тых, якімі tvaṃ - ты bhūtvā - быў bahu-mataḥ - многа паважаны, yāsyasi
- ты прыйдзеш lāghavam - да нікчэмнасьці, нязначнасьці.
avācyavādāṃśca bahūn vadiṣyanti tavāhitāḥ
nindantas tava sāmarthyaṃ tato duḥkhataraṃ nu kim 2.36
2.36 ca - І tava - твае a-hitāḥ - ворагі vadiṣyanti - скажуць bahūn
- многа a-vācya- нямоўных, агідных vādān - словаў, nindantaḥ - няславячы tava -
тваю sāmarthyaṃ - здатнасьць, kim - што nu - сапраўды можа быць duḥkhataraṃ -
пакутней, горш tataḥ - за гэта?
hato vā prāpsyasi svargaṃ jitvā vā bhokṣyase mahīm
tasmād uttiṣṭha kaunteya yuddhāya kṛtaniścayaḥ 2.37
2.37 vā - Або hataḥ - забіты, pra āpsyasi - дасягнеш svargaṃ - неба,
vā - або jitvā - перамогшы, bhokṣyase - будзеш цешыцца, валодаць mahīm -
зямлёю, tasmād - таму ut tiṣṭha - ўзнож, паўстань, kaunteya - сыне Кунті̄,
yuddhāya - дзеля бітвы kṛta- зрабіўшы niścayaḥ - выбар.
sukhaduḥkhe same kṛtvā lābhālābhau jayājayau
tato yuddhāya yujyasva naivaṃ pāpam avāpsyasi 2.38
2.38 kṛtvā - Зрабіўшы same - роўнымі, аднакімі sukha- асалоду duḥkhe
- і пакуту, lābha-набытак a-lābhau - і ненабытак, страту, jaya- перамогу
a-jayau - і неперамогу, паразу, tataḥ - таму, затым yujyasva - яднайся,
зьбярыся yuddhāya - для бітвы, evaṃ - так na - не ava āpsyasi - набудзеш pāpam
- гану, грэх.
eṣā te'bhihitā sāṅkhye buddhir yoge tv imāṃ śṛṇu
buddhyā yukto yayā pārtha karmabandhaṃ prahāsyasi 2.39
2.39 eṣā - Гэта te - табе abhi-hitā - было сказана buddhiḥ -
разуменьне sāṅkhye - паводле Са̄н̇кхйі, tu - але śṛṇu - слухай imāṃ - яго
(разуменьне) yoge - і паводле йоґі, yayā - якім buddhyā - разуменьнем yuktaḥ -
зьяднаны, або узброены, pārtha - о сыне Пр̣тхі, pra hāsyasi - ты пакінеш bandhaṃ
- вязьмо, зьвязак karma- чыну.
nehābhikramanāśosti pratyavāyo na vidyate
svalpam apy asya dharmasya trāyate mahato bhayāt 2.40
2.40 iha - Тут na asti - ня ёсьць, няма nāśaḥ - зьнікненьня
abhi-krama- высілку, na vidyate - не існуе prati-ava-āyaḥ - адваротны вынік,
api - нават su-alpam - крыху asya - той dharmasya - дгармы mahataḥ - ад вялікай bhayāt - небясьпекі, страху, пагрозы trāyate - бароніць,
ратуе.
vyavasāyātmikā buddhir ekeha kurunandana
bahuśākhā hy anantāśca buddhayo'vyavasāyinām 2.41
2.41 iha - Тут ekā - адзіны vyavasāya-ātmikā - сама-рашучы buddhiḥ -
розум, nandana - о нашчадак, або радасьць kuru- роду Куру, bahu-śākhāḥ -
шматгалінныя an-antāḥ ca і бясконцыя buddhayaḥ - розумы a-vyavasāyinām -
нерашучых.
yām imāṃ puṣpitāṃ vācaṃ pravadanty avipaścitaḥ
vedavādaratāḥ pārtha nānyad astīti vādinaḥ 2.42
42. yām - Якую imāṃ - гэтую puṣpitāṃ - красавітую vācaṃ - мову pra
vadanti - прамаўляюць a-vipaścitaḥ - нямудрыя, непразорныя, pārtha - о сыне
Пр̣тхі, ratāḥ - здаволеныя vāda- словамі, выявай (ня змыслам) veda- ведаў, vādinaḥ - што
кажуць iti - так: anyad - іншага нічога na asti - няма",
kāmātmānaḥ svargaparā janmakarmaphalapradām
kriyāviśeṣabahulāṃ bhogaiśvaryagatiṃ prati 2.43
2.43 kāma- пажада, скома ātmānaḥ - сам, істасьць якіх, пажада-істыя,
svarga- неба, вырай parāḥ - цэль якіх, прагныя неба, bahulāṃ - поўную vi-śeṣa-
розных kriyā- (наказаў) абрадаў prati - для gatiṃ - дасягненьня bhoga- асалоды
aiśvarya- і ўладарства, pradām - што дае phala- як плён karma- чыну janma-
раджэньне,
bhogaiśvaryaprasaktānāṃ tayāpahṛtacetasām
vyavasāyātmikā buddhiḥ samādhau na vidhīyate 2.44
2.44 tayā - тою apa-hṛta- скрадзена cetasām - чуваньне якіх,
pra-saktānāṃ - што сочаць, шукаюць, залежаць ад bhoga- асалоды aiśvarya- і
ўладарства, na vidhīyate - не даецца vyavasāya-ātmikā - сама-рашучы buddhiḥ -
розум sam-ā-dhau - ў супадзеве, зьяднаньні (сябе і навышняга сябе).
traiguṇyaviṣayā vedā nistraiguṇyo bhavārjuna
nirdvandvo nityasattvastho niryogakṣema ātmavān 2.45
2.45 traiguṇya- Трыкмецьце, быцьцё і чын трох кметаў, праяваў, якасьцяў пратворы - істы, красы і цемры) - vi-ṣayāḥ абсяг якіх, тыя, трыкмецьце-абсяжныя
vedāḥ - веды, bhava - будзь, стань
nis-traiguṇyaḥ - панадтрыкмтным, вольным ад трыкменьця, arjuna - о Ясны (Ардж́уна), nir-dvandvaḥ
- пазбыты двойства, нядвойны, nitya- заўсёды, неадымна sattva- у ісьце sthaḥ - стойны ātmavān - самавіты, самаўладны nir- вольны
yoga-kṣema- ад забясьпекі набытага.
yāvān artha udapāne sarvataḥsaṃplutodake
tāvān sarveṣu vedeṣu brāhmaṇasya vijānataḥ 2.46
2.46 yāvān - які artha - змысел uda-pāne - у крыніцы, saṃ-pluta- у
якую сплынае sarvataḥ- адусюль udake - вада, tāvān - гэтулькі sarveṣu - ўва
ўсіх vedeṣu - Ведах brāhmaṇasya - для бра̄гман̣ы, знаўцы брагман̣а, vi-jānataḥ
- які вызнае.
karmaṇy evādhikāras te mā phaleṣu kadācana
mā karmaphalahetur bhūr mā te saṅgostv akarmaṇi 2.47
2.47 te - Твая adhi-kāraḥ - ўлада eva - толькі karmaṇi - над чынам,
mā kadā cana - і не (павінна быць) ніколі phaleṣu - над пладамі, плёнам (чыну),
mā - хай ня bhūḥ - будзеш ты hetuḥ - тым, прычына якога phala- плод, плён
karma- чыну, mā - хай ня astu - будзе te - у цябе saṃ-gaḥ - прывязку a-karmaṇi
- да нячыну.
yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya
siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate 2.48
2.48 sthaḥ - Стойны yoga- ў йоґе karmāṇi - ўчынкі kuru - чыні,
tyaktvā - пакінуўшы saṅgaṃ - зьвязак, dhanaṃjaya - Скарба-зваёўнік (Ардж́уна),
bhūtvā - стаўшы samaḥ - аднакім siddhi- да дасягу, спору a-siddhyoḥ - і
не-дасягу, няўдачы, samatvaṃ - аднакасьць, роўнасьць, таясамасьць ucyate -
завецца yogaḥ - йоґай, еднасьцю.
dūreṇa hy avaraṃ karma buddhiyogād dhanañjaya
buddhau śaraṇam anviccha kṛpaṇāḥ phalahetavaḥ 2.49
2.49 hi - Бо karma - чын dūreṇa - далёка avaraṃ - ніжэй yogād - ад
йоґі, еднасьці buddhi - розуму, dhanañjaya - о Скарба-заваёўніку, anu iccha -
шукай śaraṇam - апірышча, аснову, прытулак buddhau - ў розуме, kṛpaṇāḥ - вартыя
жалю тыя, phala- плён hetavaḥ - для якіх прычына.
buddhiyukto jahātīha ubhe sukṛtaduṣkṛte
tasmād yogāya yujyasva yogaḥ karmasu kauśalam 2.50
2.50 yuktaḥ - Едны, задзіночаны, buddhi- розумам jahāti - пакідае
iha - тут sukṛta- і дабрычын, duṣkṛte - і злачын, tasmād - таму yogāya - дзеля
йоґі, еднасьці yujyasva - злучыся, зьбярыся, yogaḥ - йоґа, еднасьць kauśalam -
умеласьць karmasu - у чынах.
karmajaṃ buddhiyuktā hi phalaṃ tyaktvā manīṣiṇaḥ
janmabandhavinirmuktāḥ padaṃ gacchhanty anāmayam 2.51
2.51 phalaṃ - плод, плён, jaṃ - што раджаецца, узьнікае karma- з
чыну, tyaktvā - пакінуўшы, manīṣiṇaḥ - мудрыя, yuktāḥ - едныя, адзіныя buddhi-
розумам, vi-nir-muktāḥ - цалкам вольныя bandha- ад вязьмаў janma- нараджэньня,
gacchhantі - ідуць, рушаць padaṃ - у месца, край an-āmayam - беспакутны.
yadā te mohakalilaṃ buddhir vyatitariṣyati
tadā gantāsi nirvedaṃ śrotavyasya śrutasya ca 2.52
2.52 yadā - Калі te - твой buddhiḥ - розум vi ati tariṣyati - перасячэ, пройдзе kalilaṃ - гушчар moha- маны, аблуды, tadā - тады gantāsi - ты прыйдзеш nirvedaṃ - да зьведнасьці, ужо вядомасьці śrotavyasya - да вартага слыху śrutasya ca - і чутага.
śrutivipratipannā te yadā sthāsyati niścalā
samādhāv acalā buddhis tadā yogam avāpsyasi 2.53
2.53 yadā - Калі, vi-prati-pannā - незалежны śruti- ад слушы, выявы ведаў, te - твой niś-calā - непарушны buddhiḥ - розум a-calā - трывалы, нязрушны sthāsyati - стане sam-ā-dhau - у супадзеве, зьяднаньні, tadā - тады ava āpsyasi - ты дасягнеш yogam - йоґі.
arjuna uvāca
sthitaprajñasya kā bhāṣā samādhisthasya keśava
sthitadhīḥ kiṃ prabhāṣeta kim āsīta vrajeta kim 2.54
arjuna - Ардж́уна uvāca - прамовіў
2.54 kā - Якая bhāṣā - гаворка, апісаньне pra-jñasya - таго, чыё празнаньне, тое, што перад знаньнем, або тое, чым празнаюць, знаюць наскрозь, розум sthita- сталае, стойкае, sthasya - стойнага sam-ā-dhi- ў супадзеве, зьяднаньні, keśava - о Кеш́ава (Кр̣шн̣а)? dhīḥ - дух, розум якога sthita- сталы, стойкі kiṃ - ці pra bhāṣeta - мае мовіць, kim - ці āsīta - мае сядзець, kim - ці vrajeta - мае рушыць?
śrībhagavān uvāca
prajahāti yadā kāmān sarvān pārtha manogatān
ātmany evātmanā tuṣṭaḥ sthitaprajñas tadocyate 2.55
śrī- Сьвяты bhagavān - Багавіт uvāca - прамовіў
2.55 yadā - Калі, pārtha - сын Пр̣тхі, prajahāti - ён пакідае sarvān - ўсе kāmān - жаданьні, gatān - што уваходзяць manas- у мысел, ātmani - у сабе eva - толькі ātmanā - сабой tuṣṭaḥ - рады, здаволены, tadā - тады ucyate - ён завецца prajñaḥ - тым, чыё празнаньне, розум sthita- стала, стойкае.
duḥkheṣv anudvignamanāḥ sukheṣu vigataspṛhaḥ
vītarāgabhayakrodhaḥ sthitadhīr munir ucyate 2.56
2.56 manāḥ - Мысел якога an-ud-vigna- ня ўзрушаны duḥkheṣu - у пакутах, sukheṣu - у асалодах vigata- які пазбыты spṛhaḥ - прагі, vi-ita- збыты, вольны rāga- ад палу, жарсьці, bhaya- страху krodhaḥ - і гневу, muniḥ - маўчар, муні розум ucyate - завецца sthita- тым, у каго стойкі, сталы dhīḥ - дух, розум.
yaḥ sarvatrānabhisnehas tattat prāpya śubhāśubham
nābhinandati na dveṣṭi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.57
2.57 yaḥ - Які sarvatra- паўсюль, да ўсяго an-abhi-snehaḥ - непрыцяжны, pra-āpya - атрымаўшы tat-tat- тое ці іншае, нешта śubha- прыемнае a-śubham - ці непрыемнае, na abhi nandati - не весяліцца na dveṣṭi - і не злуецца, tasya - таго pra-jñā - празнаньне, розум prati-ṣṭhitā - усталявана, супрацьстойна.
yadā saṃharate cāyaṃ kūrmoṅgānīva sarvaśaḥ
indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.58
2.58 ca - І yadā - калі ayaṃ - ён sarvaśaḥ - адусюль saṃ harate - убірае, iva - як kūrmaḥ - чарапаха aṅgānī - канцавіны, indriyāṇi - здолі, здольнасьці знаньня (слых, дотык, зрок, нюх, смак) arthebhyaḥ - ад цэляў, абсягаў īndriya- здоляў, pra-jñā - празнаньне tasya - яго pratiṣṭhitā - ўсталявана, супрацьстойна.
viṣayā vinivartante nirāhārasya dehinaḥ
rasavarjaṃ rasopy asya paraṃ dṛṣṭvā nivartate 2.59
2.59 vi-ṣayāḥ - абсягі, рэчы, varjaṃ - але ня rasa- (іх) смак, vi ni vartante - зьнікаюць dehinaḥ - у целавіта, уладніка цела, nir-āhārasya - які адмаўляецца ад асалодаў, api - але нават rasaḥ - смак ni vartate - зьнікае asya - ў яго, dṛṣṭvā - убачыўшы paraṃ - вышняе, вышэйшае.
yatato hy api kaunteya puruṣasya vipaścitaḥ
indriyāṇi pramāthīni haranti prasabhaṃ manaḥ 2.60
2.60 hi - Бо api - Нават vipaścitaḥ - у разумнага yatataḥ - намагарнага, стараннага vi-paścitaḥ - празорнага, мудрага puruṣasya - чалавека, kaunteya - сын Кунті̄, pramāthīni - вірлівыя, рухавыя indriyāṇi - здолі prasabhaṃ - сілай haranti - зносяць manaḥ - мысел.
tāni sarvāṇi saṃyamya yukta āsīta matparaḥ
vaśe hi yasyendriyāṇi tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.61
2.61 tāni - Іх sarvāṇi - усе saṃ-yamya - суняўшы, стрымаўшы yuktaḥ - едны, адзіны, āsīta - хай сядзіць, ісьніць mat-paraḥ - да мяне нацэлены, hi - бо yasya - ў каго vaśe - пад уладай indriyāṇi - здолі, pra-jñā - празнаньне tasya - таго prati-ṣṭhitā - ўсталявана.
dhyāyato viṣayān puṃsaḥ saṅgas teṣūpajāyate
saṅgāt sañjāyate kāmaḥ kāmāt krodhobhijāyate 2.62
2.62 puṃsaḥ - У мужа, чалавека, dhyāyataḥ - які думае viṣayān - пра абсягі, teṣu - да іх upa jāyate - узьнікае saṅgaḥ - прывязь, saṅgāt - ад прывязку saṃ jāyate - ўзьнікае kāmaḥ - пажада, скома, kāmāt - ад пажады abhi jāyate - ўзьнікае krodhaḥ - гнеў.
krodhād bhavati saṃmohaḥ saṃmohāt smṛtivibhramaḥ
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśāt praṇaśyati 2.63
2.63 krodhād - Ад гневу bhavati - ўзьнікае saṃ-mohaḥ - зман, saṃ-mohāt - ад зману - vi-bhramaḥ - блуканьне smṛti- памяці, bhraṃśād - ад страты smṛti- памяці - nāśaḥ - згуба buddhi- розуму, nāśāt - ад страты buddhi- розуму pra ṇaśyati - сам ён гіне.
rāgadveṣavimuktais tu viṣayān indriyaiścaran
ātmavaśyair vidheyātmā prasādam adhigacchati 2.64
2.64 caran - Хто рушыць, ўспрымае vi-ṣayān - абсягі ātma- сабе vaśyaiḥ - падуладнымі indriyaiḥ - здолямі, vi-muktaiḥ - вольнымі rāga- ад страсьці dveṣa- і агіды, самапраўны, pra-sādam - у супакой adhi gacchati - той узыходзіць.
prasāde sarvaduḥkhānāṃ hānir asyopajāyate
prasannacetaso hy āśu buddhiḥ paryavatiṣṭhate 2.65
2.65 pra-sāde - У супакоі asya - ў яго upa jāyate - настае sarva- ўсіх duḥkhānāṃ - пакутаў hāniḥ - зьнікненьне, hi - бо cetasaḥ - ў таго, чыё чуваньне pra-sanna- супакоена, āśu - хутка pari ava tiṣṭhate - ўсталёўваецца buddhiḥ - розум.
nāsti buddhir ayuktasya na cāyuktasya bhāvanā
na cābhāvayataḥ śāntir aśāntasya kutaḥ sukham 2.66.
2.66 na asti - Няма buddhiḥ - розуму a-yuktasya - ў няеднага, неадзінага, na ca - і няма a-yuktasya - ў неадзінага bhāvanā - баўленьня, здольнасьці быцьцявіць, прычыняць быцьцё, творчасьці, уяўленьня, ca - і a-bhāvayataḥ - у нятворчага na - няма śāntiḥ - спакою, міру, kutaḥ - адкуль a-śāntasya - у неспакойнага sukham - шчасьце?
indriyāṇāṃ hi caratāṃ yanmano'nuvidhīyate
tad asya harati prajñāṃ vāyur nāvam ivāmbhasi 2.67
2.67 yat - чый manaḥ - мысел anu vidhīyate - падначальваецца caratāṃ - рухавітым, рухавым indriyāṇāṃ - здолям, asya - у таго tad - ён harati - зносіць, забірае pra-jñāṃ - празнаньне, iva - як vāyuḥ - вецер nāvam - човен ambhasi - па плыні, вадзе.
tasmād yasya mahābāho nigṛhītāni sarvaśaḥ
indriyāṇīndriyārthebhyas tasya prajñā pratiṣṭhitā 2.68
2.68 tasmād - Таму, mahābāho - о дужарукі (Ардж́уна), yasya - у каго ni-gṛhītāni - адцягнуты sarvaśaḥ - цалкам indriyāṇi - здолі arthebhyaḥ - ад цэляў indriya- здоляў, prajñā - празнаньне tasya - таго pratiṣṭhitā - ўсталявана, супрацьстойна.
yā niśā sarvabhūtānāṃ tasyāṃ jāgarti saṃyamī
yasyāṃ jāgrati bhūtāni sā niśā paśyato muneḥ 2.69
2.69 yā - Што niśā - ноч bhūtānāṃ - для sarva- ўсіх bhūtānāṃ - бытаў, tasyāṃ - у тым jāgarti - чувае, чуйнуе saṃyamī - суемны, самаўладны, самастрымны, yasyāṃ - у чым jāgrati - чуваюць, чуйнуюць bhūtāni - быты, sā - тое niśā - ноч paśyataḥ - для відушчага muneḥ - моўкніка.
āpūryamāṇam acalapratiṣṭhaṃ samudram āpaḥ praviśanti yadvat
tadvat kāmā yaṃ praviśanti sarve sa śāntim āpnoti na kāmakāmī 2.70
2.70 yadvat - Як āpūryamāṇam - якое поўніцца, поўнае, acala-pratiṣṭhaṃ - нязрушна-асноўнае sam-udram - мора, акіян pra viśanti - ўваходзяць āpaḥ - воды, tadvat - так sarve - усе kāmāḥ - жаданьні yaṃ - ў каго pra viśanti - ўваходзяць, saḥ - той āpnoti - дасягае, набывае śāntim - спакой, na - ня kāmī - той, хто жадае kāma- жаданьні.
vihāya kāmān yaḥ sarvān pumāṃścarati niḥspṛhaḥ
nirmamo nirahaṃkāraḥ sa śāntim adhigacchhati 2.71
2.71 yaḥ - Які pumān - муж, vi-hāya - пакінуўшы sarvān - ўсе kāmān - жаданьні, carati - дзеіць, рушыць, niḥ-spṛhaḥ - пазбыты прагі, nir-mamaḥ - спабыты мніва "маё" nirahaṃkāraḥ - спабыты язьні, я-мніва мніва "я", язьні (слова паходзіць ад "азъ">"язь">"я"), saḥ - той śāntim - у спакой adhi gacchhati - узыходзіць.
eṣā brāhmī sthitiḥ pārtha naināṃ prāpya vimuhyati
sthitvāsyām antakālepi brahmanirvāṇam ṛcchati 2.72
2.72 eṣā - гэта sthitiḥ - стан brāhmī - брагман̣а, адпаведны брагман̣у, pārtha - о сыне Пр̣тхі, enāṃ - гэнага, яго pra-āpya - дасягшы, na - больш не vi muhyati - бывае ў змане, маніцца, sthitvā - стаўшы asyām - ў ім api - нават kāle - у часе anta- скону, nir-vāṇam - у неруш brahma- брагман̣а ṛcchati - рушыць.
OM tat sad
iti śrīmad-bhagavad-gītāsūpaniṣatsu brahma-vidyāyāṃ yoga-śāstre śrī kṛṣṇārjuna-saṃvāde sāṅkhya-yogo nāma dvitīyo'dhyāyaḥ
ОМ ТАТ САТ
такі ў сьвятарных Багавітавых Песьнях, велічных упанішадах, брагма-ведзі, йоґа-наставе, у сумове сьвятога Кр̣шн̣ы і Ардж́уны другі ўзыход на імя "Са̄н̇кхйа-йоґа".
Пераклаў з санскрыту Міхась Баярын.
